Baycu Noyan ve askeri faaliyetleri

13. yüzyılda başlayan Moğol istilâsı dünyanın birçok yerinde uzun süreli izler bırakmıştır. Günümüz Anadolu, Gürcistan, Azerbaycan, İran ve Irak coğrafyası da bu istilâdan nasibini almıştır. Ancak bu istilâyı sadece Moğol hanlarının bireysel başarıları ile izah etmek doğru olmaz. Moğol yayılmasında büyük komutanlar da önemli görevler üstlenmişlerdir. "Baycu Noyan" adlı Yüksek Lisans tezimizde Moğolların batıya yayılma sürecinde önemli görevler üstlenmiş olan Baycu Noyan'ın faaliyetleri ele alınmıştır. Baycu Noyan'ın hayatı ana kaynaklar ve araştırma eserlerinin imkân verdiği ölçülerde kronolojik sıra takip edilerek anlatılmıştır. Baycu Noyan, Moğolların 1229 yılında İsfehan seferinde görev aldı. Daha sonra Kafkas istilâsı için batıya gönderilen Curmagun Noyan'ın komutasında önemli görevler üstlendi. Baycu Noyan 1242'de Anadolu'ya gelerek Erzurum'u işgal etmiş ve sonrasında Türkiye Selçuklu Devleti'ni 1243 yılında Kösedağ Savaşı ile yenmişti. Bu savaştan sonra Moğolların Anadolu'da ilerleyişi kolaylaşmıştır. Moğollar sırasıyla Sivas, Kayseri ve Erzincan şehirlerini tahrip etmiştir. Baycu Noyan idaresindeki Moğolların askerî faaliyetlerinin Türkiye Selçukluların siyâsî düzenine olumsuz etkileri olmuştur. Çalışmamızda Baycu Noyan'ın sadece askerî faaliyetlerine değil, aynı zamanda bu askerî görevlerin başta Anadolu olmak üzere ortaya çıkardığı siyâsî, sosyal ve ekonomik sorunları da araştırmamıza dâhil edilerek 13. yüzyıl Anadolu tarihine ışık tutulmaya çalışılmıştır.