Bayesyen model ile doğrusal regresyon modellerinin karşılaştırılması üzerine bir uygulama

Bu çalışmanın amacı Bayesyen yaklaşımın temel özelliklerine işaret ederek, regresyon analizini Bayesyen ilkelere göre gerçekleştirmektir. Bayesyen yaklaşımın ön bilginin kullanılmasına olanak vermesi sayesinde regresyon analizinde çok daha etkin parametre tahmini yapılabilmektedir. Parametrelere ilişkin çıkarsama, hipotez testi veya güven aralıkları hesabı ön bilgi ve örneklem bilgisine dayandırılarak yapılır. Tekrarlanan davranışları göz önünde bulundurarak çıkrasama sürecine gitmeye gerek duyulmaz. Bayesyen yaklaşım özellikle ekonometrik modellerde karşılaşılan sorunlarda çözüm olabilmektedir. Örneklemin büyük veya küçük olması Bayesyen regresyon modelleri için sorun değildir. Her iki durumda yöntem çalışmaktadır. Ayrıca bilgisayarların gelişmesi ve yazılımdaki ilerlemelerle Bayesyen yaklaşımın uygulanmasında artık hesaplamaya ilişkin hiç bir sorunla karşılaşılmamaktadır. Dünya ekonomilerinde özellikle 1980-1990?ların sonlarında yaşanan krizlerin nedeni olarak kriz yaşayan ülkelerde var olan dış dengesizlik dolayısıyla verilen yüksek cari açıklar gösterilmiştir. Geçmiş dönemde savunulan cari dengeye ulaşma biçimleri yüksek hacimli sermaye hareketleri nedeniyle gerçerliliğini yitirmiştir. Bu dönemden sonra modern bir yaklaşım olan dönemlerarası tüketim yaklaşımı popüler hale gelmiştir. Buna göre cari açık veren ülke dönemlerarası bütçe kısıtını tatmin edebiliyorsa bu durumda cari işlemler açığı sürdürülebilir olmaktadır. Türkiye ekonomisi de 1994, 2001 ve 2008 kirizlerinde sermaye çıkışları yaşamış ve cari açığını bu dönemlerde sürdürülemez hale getirmiştir. 2001 yılından sonraki dönemlerde Türkiye?de rekor düzeyde cari işlemler açıkları gerçekleşmiştir. Bu da geçmiş dönem cari açıkların sürdürülebilirliğinin sorgulanmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye?nin cari açığının nedenlerini EKK ve Bayesyen Regresyon yöntemiyle analiz edilmiştir. Bu amaçla kurulan her iki regresyon modelinde Türikiye?nin dış ticaret hacmi ve GSYH?sı bağımsız değişken olarak modele alınmıştır. Çalışmada 1980-2012 dönemleri için yıllık veriler kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, Türkiye?nin cari açığı ile dış ticaret hacmi ve GSYH?sı arasında eşbütünleşme ilişkisi vardır. Anahtar Kelimeler; Klasik Regresyon, Bayesyen Regresyon, Cari Açık, Johansen Eşbütünleşme Testi