Bazı bitkilerin hplc ile fenolik profillerinin, antioksidan ve antimikrobiyal aktivitelerinin incelenmesi

Anahtar kelimeler: Antioksidan aktivite, Antimikrobiyal aktivite, HPLC, Satureja spicigera (K.Koch) Boiss, Prangos ferulacea (L.) Lindl., Achillea millefolium. Antioksidan ve antimikrobiyal olarak tedavi amaçlı kullanılabilen doğal bitkisel ürünlere karşı son yıllardaki yoğun ilgiden ötürü, yapıları ve yararları tam olarak aydınlatılamamış bitkiler hakkında bir çalışma alanı doğmuştur. Bu.çalışmada Artvin dağ yamaçlarında yetişen Trabzon kekiği olarak bilinen latince adı Satureja spicigera (K.Koch) Boiss olan Köndar otu, Artvin Yusufeli'de yetişen latince adı Prangos ferulacea (L.) Lindl. olan Çaşır otu ve Sakarya'da yetişen civanperçemi Achillea millefolium'nin Balkanlar kökenli türü Kunitsa otu bitkilerinin antioksidan ve antimikrobiyal aktiviteleri incelenmiştir. Çalışma konusu bitkilerin su, metanol, aseton ve etil asetat çözücüleri ile ekstraksiyonlarının antioksidan ve antimikrobiyal aktiviteleri belirlenmiştir. Bitkilerin antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi amacıyla Folin.Ciocalteu yöntemi ile toplam fenolik. bileşenleri , Alüminyum nitrat metodu ile toplam flavonoid bileşenleri, DPPH serbest radikal giderici etkisi, Bakır (II) iyonu indirgeme gücü (CUPRAC), Demir (II) iyonlarını şelatlama aktivitesi son olarak da indirgeme kapasitesi spektrofotometrik UV yöntemi ile analiz edilmiştir. Antioksidan madde profili ise HPLC (Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografi) ile yapılmıştır. Bitki ekstraktlarının antimikrobiyal aktiviteleri ise disk difüzyon metodu kullanılarak Bacillus cereus (SBT8), Escherichia coli (ATCC25922), Staphylococcus aureus.(ATCC25923) ve Candida albicans.suşlarına karşı in vitro ortamda araştırılmıştır. Bitkilerin yapısındaki fenolik maddelerin tayininde ve yüksek antioksidan aktivitesi göstermesinde ekstraksiyon çözücüsü farklılığı, çalışılan bitki kısmı, kimyasal yapı gibi etkiler görülmüştür. Çalışılan üç bitkide tüm metodlarda antioksidan aktivite göstermiştir. HPLC ile fenolik madde profili çalışmasında 7 farklı antioksidan bileşik gözlenmiş olup spektrofotometrik metodlar desteklenmiştir. Test edilen mikroorganizmalar üzerine bitkilerin su ve etil asetat ekstraktlarının etkili olduğu tespit edilmiştir. Antimikrobiyal aktivite yönünden bitkiler genel olarak karşılaştırıldığında antioksidan aktiviteye paralel olarak S. spicigera > A. millefolium > P. ferulacea sıralaması elde edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışmada tedavi amaçlı kullanılabilen yöresel bitkiler; S. spicigera, P. ferulacea ve A. millefolium bitkilerinden elde edilen ekstraktların bileşenlerini ayırma için özel işlemler uygulanmaksızın hem antioksidan hem de antimikrobiyal aktivite gösterdiği tespit edilmiştir.