Bazı bitkisel çayların kimyasal ve nanopartikül radyoaktif kontaminasyon düzeylerinin belirlenmesi

Bu çalışmanın amacı, dünyada yaygın olarak kullanılan ekinezya (Echinacea purpurea), adaçayı (Salvia officinalis), ıhlamur (Flos tiliae), kekik (Origanum majorana) ve rezene (Foeniculum vulgare) bitki çaylarının kimyasal ve radyoaktif kirlenme düzeylerinin incelenmesidir. Belirtilen bitki çayları; mineral maddeler, sabit yağ, ağır metaller, pestisitler ve radyoaktivite incelenmiştir. Konya'dan temin edilen bitki çayları; GC-MS, ICP ve gama spektrometresi ile incelenmiştir. Bu doğrultuda; ICP analiz yöntemi ile Ge, As, Se, Mo, Cd, Sn, Pb, Na, Mg, Al, P, K, Ca, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu ve Zn olmak üzere toplam 20 mineral ve ağır metal tespit edilmiştir. Pestisitler açısından incelendiğinde adaçayında kitozen, ekinezya ve ıhlamurda dieldrin, kekikte dieldrin ve 2,4 DDE ve rezenede metoksiklor saptanmıştır. Rezene için sırasıyla Ra226, Th-232, K-40değerleri29,219±0,708 (Bq/kg-1), 28,721±0,641 (Bq/kg-1), 104,675±1,774 (Bq/kg-1); ekinezya için sırasıyla; 34,418±0,415 (Bq/kg-1), 26,199±0,595 (Bq/kg-1), 90,123±1,015 (Bq/kg-1). Adaçayı için değerler; 15.481±0,509 (Bq/kg-1), 16,435±0,520 (Bq/kg-1), 285,159±2,101 (Bq/kg-1) bulunmuştur. Kekik için; 21,254±0,235 (Bq/kg-1), 20,943±0,341 (Bq/kg-1), 100,785±1,584 (Bq/kg-1) ve ıhlamur için; 10,917±0,134 (Bq/kg-1), 24,697±0,297 (Bq/kg-1), ve 252,270±1,995 (Bq/kg-1) olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmada yaygın olarak tüketilen tıbbi ve aromatik bitki çaylarında belirli seviyelerde pestisitler, ağır metaller ve radyoaktif maddeler belirlenmiştir. Tıbbi ve aromatik bitki çaylarının radyoaktivite içerikleri ile ilgili az sayıda çalışma vardır ve daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Gıda teknolojisi ve nanoteknoloji sayesinde bu bulaşmaların en aza indirileceği ve tedavi amaçlı kullanılan bitki çaylarının toplum beslenmesi ve sağlığı açısından tüketiminin artacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Ekinezya, Adaçayı, Ihlamur, Kekik, Rezene, Bitki çayları, Ağır metaller, Pestisit, Radyoaktivite, Bulaşma, Nanoteknoloji