Bazı gentianella türlerinin fitokimyasal analizleri ve sekonder metabolitlerinin BDNF (Beyin-türevli nörotrofik faktör) üzerindeki etkileri

Gentianella Moench (Gentianaceae) türleri ksantonlar, flavonoitler ve terpenik bileşikler taşıyan bitkilerdir. Flavonoitlerin BDNF (beyin-türevli nörotrofik faktör) ekspresyonunda artışa neden olduklarına dair bazı çalışmalar bulunmaktadır. Flavonoitlere benzeyen ksantonların da benzer etkiyi göstereceği düşünülmüştür. Bu çalışmada endemik bir tür olan G. holosteoides Schott & Kotschy ile G. caucasea (Lodd. ex Sims) Holub ve G. ciliata (L.) Borkh. türleri üzerinde fitokimyasal ve biyolojik etki çalışmaları yapılması planlanmıştır. Bitkilerin toprak üstü kısımlarının metanollü ekstrelerinden toplamda 28 sekonder metabolit izole edilmiştir. Bu bileşiklerin yapıları aydınlatılıp tekrar elde edilen bileşikler çıkarıldığında elde edilen 1'i yeni olmak üzere 20 bileşiğin yapısı MS, 1D- ve 2D-NMR spektroskopik yöntemleriyle; 9 ksanton aglikonu ve glikoziti (gentiabavarozit, gentiakaulein-1-O-glukozit, dekussatin-1-O-primverozit, svertiaperenin, dekussatin, norsvertianolin, mangiferin, svertianolin, bellidin), 3 benzofenon glikoziti (2,4,3'-trihidroksi-benzofenon-6-O-β-glukopiranozit, 2,3ꞌ-dihidroksi-4-metoksibenzofenon 6-O-β-glukopiranozit, 3,4,3'-trihidroksibenzofenon 6-O-β-glukopiranozit), 3 flavon-C-glikoziti (pakistozit A, izoviteksin, izoorientin), 2 iridoit glikoziti (svertiazit, loganik asit) ve 3 sekoiridoit glikoziti [7-O-metilmorronizit (7α ve 7β), sverozit, svertiamarin] olarak aydınlatılmıştır. Ekstre ve saf bileşiklerin BDNF ekspresyonu üzerindeki etkileri SH-SY5Y hücreleri üzerinde incelenmiştir. G. holosteoides 50 µg/mL konsantrasyonda (% 148.8) ve G. caucasea 12.5 µg/mL konsantrasyonda (% 145.7), svertiamarin (% 39.3), 7-O-metilmorronizit (% 36.0) ve sverozit (% 34.3) 30 µM konsantrasyonda en yüksek etkiyi göstermiştir.