Bazı pestisitlerin mutajenite ve genotoksisitelerinin belirlenmesi

Bu çalışmada, tarımda çok yaygın olarak kullanılan iki organik fosforlu pestisitin (Chlorthiophos ve Anilofos) mutajenik etkileri Ames testi ile tespit edilmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte maddelerin sitogenetik ve genotoksik etkileri de in vitro insan periferik kan lenfosit kültüründe; kromozom aberasyonu (KA), kardeş kromatid değişimi (KKD) ve mikronükleus test (MN) yöntemleri kullanılarak belirlenmiştir.Ames testinde bu maddelerin beş farklı konsantrasyonu TA97, TA98, TA100 ve TA102 olmak üzere 4 farklı suş üzerinde, S9 fraksiyonu varlığında ve yokluğunda, test edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, her iki pestisitin tüm konsantrasyonları S9 fraksiyonu varlığında ve yokluğunda TA97, TA100 ve TA102 suşlarının üçünde de herhangi bir mutajenik aktivite göstermemiştir. Ancak Chlorthiophos tüm konsantrasyonlarda, Anilofos ise 10, 100 ve 1000 ?g/plak dozlarında, TA98 suşunun S9 fraksiyonu yokluğunda mutajenik olarak saptanmıştır.Periferik kan kültüründe ise, pestisitlerin 4 farklı konsantrasyonu (25, 50, 100 ve 200 µg/ml) 24 ve 48 saat süre ile uygulanmıştır. Chlorthiophos'un bütün süre ve dozlarda KKD'yi artırmadığı, 200 µg/ml konsantrasyonunda KA'yı artırdığı belirlenmiştir. Hem 24 hem de 48 saatlik uygulama sürelerinde sadece 200 µg/ml konsantrasyonda MN oluşumunu artırdığı saptanmıştır. Aynı zamanda mitotik indeksi (Mİ) ve sitokinezi-blok proliferasyon indeksi (CBPİ)'ni anlamlı olarak azaltmıştır. Fakat bu maddenin proliferasyon indeksi (Pİ)'ni etkilemediği tespit edilmiştir.Anilofos ise her iki uygulama süresinde tüm konsantrasyonlarda KKD, Pİ ve MN oluşumunu artırmamıştır. 24 saat uygulama süresinde 100 ve 200 µg/ml konsantrasyonların ve 48 saat uygulama süresinde ise 50, 100 ve 200 µg/ml konsantrasyonlarının KA'yı artırdığı saptanmıştır. Ayrıca Mİ ve CBPİ'yi anlamlı olarak düşürdüğü tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, hem Chlorthiophos hem de Anilofos'un her ikisi de KA'yı artırdığı için klastojenik ve aynı zamanda Mİ ve CBPİ'yi azalttıkları için de bu iki maddenin sitotoksik potansiyeli olduğu sonucuna varılmıştır.