Bazı sofralık üzüm çeşitlerinde su stresinin omca gelişimi, verimi ve üzüm kalitesi üzerine etkileri

Bu çalışma ile Manisa koşullarında gerçekleştirilen farklı sulama uygulamalarının sofralık üzüm çeşitlerinde omca gelişimi, verimi, üzüm kalitesi ve bazı fizyolojik reaksiyonları üzerine etkileri araştırılmıştır. Deneme, Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü bünyesinde yer alan 1103 P asma anacı üzerine aşılı Siyah Kişmiş, Sultani Çekirdeksiz ve Crimson Seedless sofralık üzüm çeşitlerinden oluşan araştırma bağında gerçekleştirilmiş olup 2015-2016-2017 yıllarında üç yıl süreyle yürütülmüştür. Araştırmada; Tam Sulama (Kontrol: TS), Stres 1 (Hafif stres: TS x %65) ve Stres 2 (Yoğun stres: TS x %35) uygulamaları olmak üzere üç farklı uygulama ele alınmış ve toprak altı damla sulama sistemi kullanılmıştır. Çalışmada verim ve kalite kriterlerinin yanısıra yaprak su potansiyeli ile stoma iletkenliği gibi parametreler de incelenerek çeşitlerin uygulamalara karşı gösterdiği fizyolojik reaksiyonlar takip edilmiştir. Sulama uygulamalarının yıllar ortalamasına ait verim değerleri üzerine etkileri Siyah Kişmiş ve Sultani Çekirdeksiz çeşitlerinde istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Buna göre Siyah Kişmiş çeşidinde Tam Sulama ile elde edilen verim değerlerinin Stres 1 ve Stres 2 uygulamalarına göre sırasıyla %11.9 ve %21.9 daha fazla olduğu belirlenirken Sultani Çekirdeksiz çeşidinde söz konusu verim artışının sırasıyla %7.4 ve %27.2 olduğu saptanmıştır. Uygulamaların tane bileşimi üzerine etkileri incelendiğinde ise önemli farklar oluştuğu tespit edilmiştir. Toplam antosiyanin, toplam fenolikler, toplam flavonoid madde miktarı, toplam antioksidan kapasite gibi bazı bio-aktif bileşiklerin yanı sıra olgunluk kriterlerinin de su stresi ile artış gösterdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte kırmızı üzüm renk indeksi (CIRG index) değerlerinin su stresi ile yükseldiği ve stres düzeyi arttıkça renklenmenin daha iyi sonuçlar verdiği saptanmıştır. Tüm çeşitlerde gün ortası yaprak su potansiyeli değerlerinin sulama suyu miktarındaki azalmaya bağlı olarak düştüğü yani stres düzeyinin arttığı gözlenmiştir. En düşük yaprak su potansiyeli değerinin -1.75MPa ile Sultani Çekirdeksiz çeşidinden elde edildiği belirlenmiştir. Öte yandan su stresi seviyesi arttıkça stoma iletkenliğinin azalış gösterdiği saptanmış olup araştırmada kullanılan çeşitlerin anisohydric bitkiler arasında yer aldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak Manisa koşullarında arzu edilen verim ve kaliteyi sağlamak amacıyla sulamasız sofralık üzüm yetiştiriciliğinin uygun olmadığı görülmüştür. Ayrıca yüksek yaş üzüm verimi için yetiştirme sezonu boyunca asmanın sulama suyu ihtiyacının tam olarak karşılanması gerektiği tespit edilmiştir. Buna karşın su ayak izi ve fonksiyonel gıda kavramları dikkate alındığında gerek daha az su kullanımı gerekse elde edilen üzümlerin besin içeriklerinin daha yüksek olması sebebiyle su stresi uygulamaları (Stres 1 ve Stres 2) öne çıkmıştır. Bu doğrultuda harcanan su sarfiyatını azaltmak ve verim ile kalite arasında bir denge sağlamak amacıyla Stres 1 (Hafif stres) uygulamasının daha elverişli olduğu saptanmıştır.