Bazı Tetranychus urticae koch (Acari: Tetranychidae) popülasyonlarında acequinocyl direnci ve direnç mekanizmalarının belirlenmesi

İki noktalı kırmızı örümcek, Tetranychus urticae Koch, tarım alanlarında sıklıkla zarar meydana getiren bir akar türüdür ve en yaygın mücadelesi akarisit uygulamaları ile gerçekleşmektedir. Ancak, direnç gelişimi nedeniyle kimyasal mücadelede sıklıkla başarısızlıklar meydana gelmektedir. Akarisit direncini yönetmek amacıyla güncel direnç durumu ve direnç mekanizmalarının bilinmesi gerekmektedir. Bu amaçla, ülkemiz tarım alanlarında 10 yıldan fazla süredir ruhsatlı olan acequinocyl aktif maddesinin T. urticae popülasyonları üzerindeki etki durumu ve hassasiyet kayıplarının altında yatan moleküler mekanizmaları belirlemek amacı ile Antalya, Mersin ve Ankara illerinden 2021 ve 2023 yılları arasında toplanan 10 farklı T. urticae popülasyonu test edilmiştir ve sonuçlar hassas referans popülasyon ile karşılaştırılmıştır. Çalışma sonunda, iki T. urticae popülasyonunda yüksek düzeyde acequinocyl direnci tespit edilmiş olup (Tu4= 153-kat, Tu8= 257-kat), 8 popülasyon ise hassas olarak tespit edilmiş ve acequinocyl ruhsatlı dozu uygulamasında popülasyonların %90'ınından fazlasını öldürdüğü belirlenmiştir. Aynı etki mekanizmasına sahip bifenazate için de benzer sonuçlar gözlenmiştir (Tu4= 1330-kat, Tu8= 690-kat). Yüksek dirençli olan her iki popülasyonda da, acequinocyl hedef etki yeri olan sitokrom b geninin korunmuş cd 1 sarmalında M128T mutasyonu tespit edilmiştir. Ancak mutasyonun dirençteki rolünün doğrulanması için ileri çalışmalar gerekmektedir. Bu tez çalışmasında, direncin farmakokinetik mekanizmalarını araştırmak amacı ile sinerjistik maddeler ile de denemeler gerçekleştirilmiş olup, özellikle sitokrom P450 monooksijenaz enziminin baskılanmasının acequinocyl toksisitesini arttırdığı tespit edilmiştir. Detoksifikasyon enzimlerinin dirençteki rolünü gen seviyesinde tespit etmek amacı ile transkriptom analizi gerçekleştirilmiş ve farklı ifade seviyeleri gösteren genler analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen veriler akarisit direnç yönetim programlarının oluşturulmasına katkılar sağlayacaktır.