Bazı turşuluk hıyar çeşitlerinde atık sularla sulamanın verim, kalite ve ağır metal içerikleri üzerine etkileri

Bu çalışma, 2017 yılı Temmuz ve Ekim ayları arasında gerçekleştirilmiş olup, turşuluk hıyar (Cucumis sativus), (Artist F1, Atik F1, Titanik F1) çeşitlerinde atık su ve arıtılmış atık su uygulamalarının ürün ve ürün kalitesi üzerine etkilerini değerlendirmek ve bitkilerdeki ağır metal kalıntı miktarlarını saptamak amacıyla yapılmıştır. Çalışmamızda, sulama kaynağı olarak; şebeke suyu, atık su ve arıtılmış atık su kullanılmıştır. Bitkilerin hasattan sonra fenolojik gözlemleri, büyüme kriterleri, verim ve genel kalite analizleri, ağır metal miktarları (Krom (Cr), Nikel (Ni), Bakır (Cu), Kadmiyum (Cd), Kurşun (Pb)) saptanmıştır. Genel analiz sonuçları incelendiğinde; önemli bir parametre olan toplam verim değeri Atik F1 ve Titanik F1 çeşitlerinde şebeke suyu uygulamasına göre atık su uygulamasında %40,90 ve %81,23, Artist F1 çeşidinde ise arıtılmış atık su uygulamasında %48,32 daha yüksek bulunmuştur. Çalışma sonunda elde edilen veriler incelendiğinde Cr ve Ni içeriğinin kök ve yaprak kısımlarında şebeke suyu uygulanan bitkilerde daha fazla olduğu saptanmıştır. Cu kökte uygulamalar açısından birbirine yakın değerler vermiş, yaprak kısımlarında ise Titanik F1 çeşidi hariç atık su uygulamalarında daha az miktarda gözlenmiştir. Cd içerikleri kök ve yaprak aksamlarında birbirine yakın değerler vermiş, bitki meyvelerinde ise tespit edilmemiştir. Pb içeriği kök kısmında şebeke suyu uygulaması hariç diğer uygulamalarda ve yaprak kısmında birbirine yakın sonuçlar vermiş bitki meyvelerinde ise sadece Artist F1 çeşidinde arıtılmış atık su uygulamasında gözlenmiştir. Her üç çeşitte de ağır metal birikiminin en fazla yapraklarda olduğu, meyvelerde ağır metallerden Cd'a hiç rastlanılmadığı ve Ni dışındaki diğer ağır metallerinde Türk Gıda Kodeksinin vermiş olduğu sınır değerlerini geçmediği saptanmıştır. Sonuç olarak, arıtılmış ve atık suların kontrollü bir şeklide kullanılabileceği öngörülmüştür. Ancak, atık suların özellikleri; arıtılma durumuna, kaynağına ve mevsimlere göre farklılık gösterebileceğinden, sulama uygulamaları için atıksuların kontrollü ve denetimli kullanımı önem arz etmektedir.