Bazı yenilebilir çiçeklerin gelişimi üzerine biyoçar uygulamasının ve depo performansları üzerine melatonin uygulamasının etkisi

ÖZET BAZI YENİLEBİLİR ÇİÇEKLERİN GELİŞİMİ ÜZERİNE BİYOÇAR UYGULAMASININ VE DEPO PERFORMANSLARI ÜZERİNE MELATONİN UYGULAMASININ ETKİSİ Yılmaz Vural, Güzella Doktora, Bahçe Bitkileri Bilim Dalı Tez Danışmanı: Prof. Dr. Kenan Yıldız Mart 2024, x 101 Sayfa (*) Bu çalışma, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu tarafından desteklenmiştir (Proje No: 2021/99). Çalışmada, gastronomide giderek daha fazla yer alan ve buna bağlı olarak ticari değeri her geçen gün artan yenilebilir çiçeklerde, bitki gelişimi ve çiçeklerin fitokimyasal özellikleri üzerine biyoçar (biyokömür) uygulamasının etkisinin yanında, bu çiçeklerin depolanma süreçlerinde oluşan kalite kayıpları üzerine melatonin uygulamasının etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, Kırmızı Latin Çiçeği (Tropaeolum majus L.), Sarı Latin Çiçeği (Tropaeolum majus L.) Aynı Sefa (Calendula officinalis L.) ve Elektrik Çiçeği (Spilanthes oleracea) kullanılmıştır. Bitkiler tohumla üretilmiş olup, çalışma kapsamında tohum çıkış oranları da belirlenmiştir. Yenilebilir çiçekler arasında en yüksek tohum çıkış oranı aynı sefa tohumlarında, en düşük çıkış oranın ise Elektrik Çiçeği tohumlarında olduğu tespit edilmiştir. Tohum ile çoğaltılan bitkiler, içinde toprak, torf ve biyoçar ilave edilmiş toprak bulunan saksılara şaşırtılmıştır. Bitki gelişimini belirlemek için yapılan ölçümler sonucunda, sadece toprak bulunan saksılarda yetişen bitkilere kıyasla torf veya biyoçar içeren saksılardaki bitkilerin daha iyi gelişme gösterdiği saptanmıştır. Biyoçar uygulaması ile çalışmada kullanılan dört yenilebilir çiçekte de bitki başına çiçek sayısını buna bağlı olarak da verimi önemli derecede artırmıştır. Çiçeklerin fenol içeriği ve antioksidan kapasitesi bitki türüne bağlı olarak farklılıklar sunarken, yetiştirme ortamlarının etkisi bütün çiçeklerde önemsiz bulunmuştur. Yenilebilir çiçeklerin C vitamini içerikleri incelendiğinde her üç yetiştirme ortamında da Latin Çiçeklerinin diğer iki yenilebilir çiçeğe kıyasla daha yüksek C vitaminine sahip oldukları görülmüştür. Elde edilen çiçekler 0 ve 100 mM melatonin çözeltisine batırıldıktan sonra depolanmış ve melatonin uygulamalarının muhafaza ömrüne olan etkileri değerlendirilmiştir. Bütün çiçeklerde toplam fenol, C vitamini, SÇKM ve antioksidan içeriğinde depolama süresi ile doğru orantılı olarak artış tespit edilmiştir. Melatonin uygulamalarının kontrol grubuna kıyasla bitkilerin fitokimyasal özellikleri ve renk parametreleri üzerinde farklılık oluşturmadığı gözlemlenmiştir. Yapılan duyusal analiz sonuçlarına göre dört çiçek arasında lezzet, aroma, çiğnenebilirlik ve renk için verilen puanları tamamında Kırmızı Latin Çiçeği en yüksek puanları almıştır. Anahtar Kelime: Yenilebilir Çiçek, Gelişim Performansı, Depolama