Bazı yerli koyun ırklarında yapağı verim ve kalitesine yönelik morfolojik-genetik karakterizasyonunun belirlenmesi

Bu çalışmada, Edirne, Tekirdağ, Kırklareli, Çanakkale, Balıkesir, Gaziantep, Şanlıurfa, Artvin, Elazığ ve Erzurum illerinde bulunan Halk Elinde Islah Projesi kapsamında farklı köy ve yetiştiricilerden Karacabey Merinosu, Kıvırcık, Morkaraman, Hemşin ve İvesi ırklarının her birinden yaklaşık 80'er bireyden boyun, kaburga ve sırt bölgelerinden yapağı ve kan numuneleri alınmıştır. Her bir ırktan moleküler genetik çalışmalarda incelenmek üzere en iyi lif kalite özelliklerine sahip 20 birey ve en düşük özelliğe sahip 20 birey seçilmiştir. Her bir ırktan seçilmiş 40'ar bireyde yapağı verim ve kalitesine yönelik lif inceliği (mikron), lif uzunluğu (cm), tek lif mukavemeti, tek lif elastikiyeti (%), randıman (%), konfor faktörü (CF) ve keçeleşme oranı ölçülerek, bu parametrelerin moleküler genetik çalışmalarda etkisinin olduğu bildirilmiş gen bölgelerinden KAP11.1, KAP8.2 ve KAP14_4-2 bölgelerinin yapağı verimi ile ilişkilendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Karacabey Merinosu, Kıvırcık, Morkaraman, Hemşin ve İvesi ırklarına ait yapağı numune analiz sonuçlarına göre sırasıyla lif inceliği 28.63 μ, 26.91 μ, 37.60 μ, 26.04 μ ve 30.06 μ olarak ölçülmüştür. Lif uzunlukları (cm) ile sırasıyla 6.74 cm, 6.96 cm, 9.79 cm, 11.66 cm ve 11.21 cm olarak ölçülmüştür. Tek lif mukavemetleri (cN) sırasıyla 5.98 cN, 9.21 cN, 13.35 cN, 15.12 cN ve 13.57 cN olarak hesaplanmıştır. Tek lif elastikiyeti (%) % 30.24, % 55.37, % 58.09, % 56.71 ve % 60.11 olarak hesaplanmıştır. Randıman (%) sırasıyla % 82.92, % 80.35, % 78.46, % 79.58 ve % 79.47 olarak ölçülmüştür. Çalışmada randıman (%) istatistiki olarak önemli bulunmuştur (p<0.05). Konfor faktörü sırasıyla 80.44, 52.26, 33.27, 45.60 ve 58.32 olarak ölçülmüştür. Keçeleşme (%) sırasıyla % 18.17, % 14.21, % 11.02, % 11.30 ve % 17.41 olarak ölçülmüştür. Lif inceliği ve lif uzunluğunun yaş gruplarına göre farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<0.05). KAP11.1, KAP8.2 ve KAP16.4.2 gen bölgelerinde görülen nükleotid değişimleri ile morfolojik analiz sonuçları karşılaştırılmış ve sadece KAP8.2 gen bölgesinde lif incelik, uzunluk, mukavemet, elastikiyet, keçeleşme ve konfor faktörü istatistiki olarak önemli bulunmuştur (p>0,05).