Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin alternatif iş kaynaklarına yönelmelerinde işe yabancılaşma, iş tatmini ve sosyoekonomik faktörlerin rolü

Bu çalışmanın amacı; işe yabancılaşma ve iş tatmininin beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin alternatif iş kaynaklarına yönelmelerine etkisinde sosyoekonomik faktörlerin rolünü tespit etmek ve bu faktörlerin demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Tarama modellerinden betimsel tarama modeli kullanılarak yapılan araştırmanın evrenini Sakarya, Kocaeli, Düzce ve Bolu illerindeki resmi ve özel kurumlarda çalışan beden eğitimi ve spor öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmada verileri toplamak için araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu, Elma, (2003) tarafından geliştirilen "İlköğretim Öğretmenlerinin İşe Yabancılaşma Ölçeği", Keser ve Bilir, (2019) tarafından uyarlaması yapılan "İş Tatmin Ölçeği" ve araştırmacılar tarafından geliştirilen "Alternatif İş Kaynaklarına Yönelim Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde normallik ve güvenirlikler test edilmiş, tanımlayıcı ve betimleyici istatistikler yapılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler t testi, ANOVA, Korelasyon ve aracı model analizleri ile test edilmiştir. Araştırma sonucunda; özel okullarda görev yapan beden eğitimi öğretmenlerinin işe yabancılaşmalarının daha yüksek olduğu, iş tatminlerinin daha düşük olduğu ve alternatif iş kaynaklarına yönelme eğilimlerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ekonomik durumlarını düşük olarak algılayan ve mesleğin ekonomik beklentiyi karşılamadığını düşünen öğretmenlerin alternatif iş kaynaklarına yönelimleri ve işe yabancılaşma düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek, iş tatmin düzeyleri daha düşük bulunmuştur. Yaş ve çocuk sayısı arttıkça alternatif iş kaynaklarına yönelme eğilimlerinin azaldığı, yüksek iş tatmininin yabancılaşmayı azalttığı, yabancılaşmanın alternatif iş kaynaklarına yönelmeyi arttırdığı belirlenmiştir. Ayrıca iş tatmini ve işe yabancılaşmanın beden eğitimi öğretmenlerinin alternatif iş kaynaklarına yönelimlerine etkisinde ekonomik beklentilerin aracı rolü olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlardan hareketle ilgili kurum ve paydaşlara; iş tatmini ve işe yabancılaşmanın alternatif iş kaynaklarına yönelmeye etkisinde belirleyici olan sosyo-ekonomik faktörleri dikkate almaları önerilmektedir.