Bekir Yıldız'ın Harran adlı öykü kitabında eylemler ve eyleyenleri

Bu çalışmada, cümlenin ana ögesi olan eylemin üzerine çektiği eyleyenler tespit edilmeye çalışılmış, gerek anadili gerek yabancı dil öğretimi olsun uygulamalı dilbilim dalında büyük önem taşıyan eylem-eyleyen ilişkisi üzerinde durulmuştur. Türkçede eşdizimlilik doğrultusunda yapılan eylem-eyleyen çalışmalarının azlığı çalışmamızın ortaya çıkmasına temel hazırlamıştır. Çalışma Fransız dilbilimci Lusien Tesnière'nin bağımsal dilbilgisi kuramı üzerine oturtulmuştur. Ancak çalışmanın zamanının sınırları göz önünde bulundurularak inceleme bir kitapla sınırlı kalmıştır. İncelemeye alınan eser Bekir Yıldız'ın Harran adlı öykü kitabıdır. Tezin giriş bölümünde, çalışma hakkında bilgi verilmiş, çalışmanın amacı, kullandığımız kitabın ve yazarının özellikleri, çalışma boyunca kullanılan yöntem üzerinde durulmuştur. Kuramsal değerlendirmeler kısmını oluşturan ikinci bölümde ise, genel olarak Lusien Tesnière tanıtılmış, kuramının özelliklerinden bahsedilmiş ve Türkçede yapılan eylem-eyleyen çalışmaları ele alınmıştır. Çalışmanın inceleme ve bulgular bölümünde bağımsal dilbilgisi kuramının kullandığı yöntem olan oluşum ağaçları kullanılarak, kaynağımızdaki cümleler çözümlenmiş, eylemlerin üzerine çektiği eyleyenler liste halinde gösterilmiştir. Bu eylemler, Türkçe Sözlük 2011 ve Tahir Kahraman'ın Çağdaş Türkiye Türkçesindeki Fiillerin Durum Ekli Tamlayıcıları adlı eserindeki eylemlerin aldıkları eyleyenlerle karşılaştırılmıştır. Sonuç bölümünde ise, tespit edilen eylem türlerinin ve bu eylemlerin üzerlerine çektikleri eyleyenlerin dökümü yapılmış, bunlarla ilgili sayısal veriler göz önüne sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Bağımsal Dilbilgisi, Eylem, Eyleyen, Tümleyen, Eşdizimlilik,Oluşum Ağacı/Stemma