Belediyelerde dış borçlanma süreci: İstanbul Büyükşehir Belediyesi örneği

Belediyelerin nüfus, kentleşme ve ulaşım gibi hizmetlerinin zaman içerisinde artması nedeniyle hizmetlerin gerçekleştirilmesinde yaşanan güçlükler dış borçlanma ihtiyacını ortaya çıkartmıştır. Mevcut gelir kaynaklarıyla giderlerini karşılamakta güçlük yaşayan belediyelerin dış finansman kaynaklarından borç alarak yatırımlarını hayata geçirebilmesi ve bu yatırımlar için kullanılacak dış borçlanma araçlarının etkin yönetilmesi önemlidir. Belediyelerin dış borçlanma sürecini sağlıklı yürütmesi, belediyelerin borç krizleri ve temerrüte düşme risklerini ortadan kaldırabilecektir. Bu bağlamda, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin bütçe dengesi ve dış borçlarının gelişiminden hareketle mali yapısının güçlendirilmesi, dış borçlarının azaltılması ve sürdürülebilir olması için öneriler geliştirmek amaçlanmıştır. Ayrıca 4 farklı büyükşehir belediyesinin dış borçları ile kıyaslama yapılarak, dış borç stokları karşılaştırmalı analiz edilmiştir. Yapılan çalışma ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin yüksek finansman kaynağı gerektiren yatırımlarını dış borçlanma yoluyla karşılamasının, gelir ve gider dengesi özelinde yönetilebilir olduğu tespit edilmiştir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin dış borç stoku içerisinde gelirlerinin oranı yüzde 63 ve giderlerinin oranı yüzde 58 olarak gerçekleşerek, borçlanma payının yüksek olduğu gözlenmiştir. 2002-2022 yılları arasında Hazinenin garantisi altında sağlanan dış borç stoku tutarlarının, mahalli idareler içerisindeki İstanbul Büyükşehir Belediyesi payının yüzde 8,7'den yüzde 0'a indiği görülmüştür. Bu durum ise, belediyenin borçlanma araçlarında farklı alternatiflere yönelmesine neden olmuştur. Hazine garantisiz kredi anlaşmalarının sektörel dağılımında ise, dış borç yatırımlarının yüzde 72'si ulaşım sektörü kaynaklı eğilim göstermiştir. Ek olarak, kredi derecelendirme kuruluşları tarafından verilen kredi notlarının ülke kredi notları ve inceleme konusu olan diğer belediyelerle benzer özellik taşıdığı görülmüştür.