Belirsizlikler çağında genç kuşak bireylerin dini tutumları ve paranormal inançlara yönelik eğilimleri

Modern sonrası dönem çağdaşlığın ileri aşamalarından biri olarak toplumsal yapıda köklü değişimlere ve dönüşümlere yol açmaktadır. Geleneksel dini kurumların etkisinin zayıflaması, kişilerin daha fazla özgürlük isteğine imkân sağlamış ve bu durum bireyselleşmenin hızlı bir şekilde artmasına neden olmuştur. Aslında, insanoğlu doğduğu andan itibaren bir yere, kişiye, duruma ya da fikre inanma ve yaşadığı hayata anlam kazandırma ihtiyacı duymuştur. Çünkü insan neye, kime, niçin inandığını veya inanmadığını ve niçin hayatta var olduğunu sorgulamak ister. Modernleşme, sekülerleşme ve bireyselleşme süreci ile birlikte giderek yalnızlaşan modern bireyin yaşadığı hayata anlam kazandırma ihtiyacının ve bir yere ait olma gereksiniminin çok daha arttığı ileri sürülebilir. Bu yönde geçmişten günümüze kadar toplumlar süregelen bir biçimde değişim ve dönüşüm geçirmektedir. Modernleşme, sekülerleşme ve aşırı bireyselleşmenin yol açabildiği hoşnutsuzlar ve hayal kırıklıkları modern çağın özellikle genç kuşak bireylerinde bir anlam krizi ve tutunacak dal arayışı gereksinimini ortaya çıkarabilmektedir. Bu çerçevede, çalışmanın temel amacı günümüzde genç kuşak bireylerin geleneksel dinlere yönelik tutumlarını, inanç düzeylerini, anlam krizleri veya arayışlarının mahiyetini, iyi oluş düzeylerini ve paranormal inançlar adı altında toplanan birtakım ritüellere, uygulamalara, batıl inançlara ne düzeyde itibar ettiklerini tespit edebilmektir. Bu yönde çalışmanın kapsamı temel olarak dört boyutu ya da ekseni kapsayacak şekilde kurgulanmıştır. (i) Günümüzde genç kuşak bireylerin geleneksel dinlere yönelik tutumları, inanç düzeyleri, seküler yaşamı benimseme düzeyleri, genel olarak kutsal ile kurdukları ilişkinin mahiyeti önem arz etmekte ve bu çalışmanın birinci eksenini oluşturmaktadır. (ii) Çalışmanın ikinci eksenini, genç bireylerin varoluşsal sorulara yaklaşımları, anlam arayışları, yaşam ve ölüm kavrayışları oluşturmaktadır. (iii) Çalışmanın üçüncü ekseni, genç bireylerin yalnızlaşma, yabancılaşma ve iyi oluş hallerinin tespit edilmesini amaçlamaktadır. (iv) Çalışmanın dördüncü ekseni ise genç kuşak bireylerin paranormal inançlar adı altında toplanan birtakım ritüellere, uygulamalara, batıl inançlara ne düzeyde itibar ettikleri ve bunları gündelik hayatlarında nasıl konumlandırdıklarıdır. Bu doğrultuda çalışmanın hedef kitlesini ya da evrenini, günümüz geç modern toplum yapısında giderek yalnızlaşan, yabancılaşan ve bu yeni dönemde bireyselleşmenin sorumluluğunu daha fazla üstlenen özneler olarak düşünülen genç kuşak oluşturmaktadır. Araştırmanın hedef kitlesi bu şekilde belirlenirken çalışma evreni, araştırmanın hedefleri doğrultusunda Aydın ilinde ikamet eden ve Aydın Adnan Menderes Üniversitesinde okuyan 18-28 yaş arasında hâlihazırda ön-lisans ve lisans öğrenimine devam eden genç kuşak bireyler olarak belirlenmiştir. Çalışmada sosyal olguları sayısal ve istatistiksel olarak betimlemek için kapsamlı ölçümler yapmaya odaklanan nicel yöntem tercih edilmiştir. Veri toplama aracı olarak ise 36 temel ve alt sorulardan oluşan yapılandırılmış anket soru formu kullanılmıştır. Anketin geçerliliği ve güvenirliği açısından soru formunun test edilmesi için öncellikle daha küçük sınırlı bir grupla pilot çalışma yapılmıştır. Pilot çalışma sonrasında ise toplam 1232 kişinin ankete katılımı sağlanmıştır. Hiç şüphesiz, modernleşme, sekülerleşme ve aşırı bireyselleşmenin yol açabildiği anlam boşluğu toplumlarda özellikle genç kuşak bireylerin gündelik yaşantılarını kurgulamalarında daha fazla zorluk çekmelerine neden olabilmektedir. İçinde yaşadığımız geç modern çağın özellikle genç kuşak bireylerinde bir anlam krizi ve tutunacak dal arayışı gereksiniminin önceki çağlara göre çok daha yoğun hissedilebildiğinden söz edilebilir. En nihayetinde giderek sekülerleşen dünyada genç bireyler geleneksel dini kurumlardan uzaklaşarak inanç temelinde muğlak bir görünüm sergilemektedirler. Bu anlamda, genç bireylerin kayda değer bir kısmının kutsal ile olan ilişkilerinin zayıfladığı veya koptuğu yönündeki veriler oldukça belirgin bir görünüm arz etmektedir. Bu argüman, toplumlarda dine duyulan ihtiyacın azaldığını ve dolayısıyla kurumsal dinlerin etkinliğinin azaldığını göstermektedir. Ancak, diğer taraftan ise modernleşme ve sekülerleşmenin toplumlarda yarattığı boşluk nedeniyle aslında bir kutsala dönüşün yaşandığını ya da yaşanacağını da ileri sürmek mümkündür. Nitekim 21. Yüzyılda teknolojinin çığır açtığı modern dönemin bu geç aşamasında insanlar giderek daha fazla yalnızlaşmakta, bireyselleşmekte ve hayal kırıklıklarıyla daha fazla yüzleşebilmektedirler. Aynı zamanda bu yeniçağda bireylerin kurumsal dinlerle olan ilişkileri de dönüşmekte, pek çok insan hoşnutsuzluklarını dile getirerek anlam krizleri yaşayabilmekte ve yeni birtakım kutsallık arayışlarına yönelebilmektedirler. Nitekim toplumlarda paranormal inançlar adı altında toplanabilecek birtakım ritüellerin, uygulamaların ve batıl inançların görünürlüğü de giderek artabilmektedir. Bu çerçevede şu ifade edilebilir ki özellikle hızlı sekülerleşmenin etkisiyle kurumsal dinlerin zayıflaması, insanların varoluşlarına ilişkin açıklama şemalarını kaybetmelerine sebep olmuştur. Geleneksel açıklama şemalarını kaybeden ve çoğunlukla bir boşluk içine düşen bireyler kendilerine yeni anlam şemaları aramaya yönelebilmektedir. Bu anlamda, araştırmada seküler bir hayatın anlam boşluğu yaratmasından dolayı birtakım batıl veya paranormal olarak tanımlanabilecek inançların artış göstermesinde etkin rol oynadığı tespit edilmiştir. Neticede, belirsizlikler çağı olarak isimlendirebileceğimiz günümüz toplumlarında anlam arayışı, anlam boşluğu, varoluşsal sorgulamalar, kutsallık arayışı ve daha birçok şey muğlak bir görünüm arz edebilmektedir. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Sekülerleşme, Bireyselleşme, Modernleşme, Paranormal İnançlar, Batıl İnançlar, Yabancılaşma ve Yalnızlaşma.