Ben'in zamandaki özdeşliğinde belleğin rolü: Descartes ve Bergson

Bu tez çalışmasında belleksiz Ben'in olanaksız olduğu hipotezinden hareketle Ben'in zamandaki özdeşliğinin tek ölçütünün bellek olduğu tezi savunulacaktır. Belleksiz Ben'in olanaksızlığı zaman argümanıyla temellendirilecektir. Bunun için yapılacak tartışmada Descartes ve Bergson olmak üzere iki filozofa uğrayarak bazı temeller geliştirilecektir. İlk olarak Descartes'da Ben'in (I/self) zamandaki özdeşliği için, öncelikle Ben terimi belirlenecek, bunun niçin zihin ile beden ayrımı, birliği ve etkileşimi çerçevesinde bir tartışma yapılacaktır. İkinci olarak, Descartes'ın zaman kuramı üzerine yapılacak tartışmada dual zaman terimleri ele alınacak ve bu kapsamda "düşüncedeki zaman" terimi türetilecektir. Bu özdeşliğin Descartes'ın kesintili zaman anlayışına uygun olarak geliştirilen doğuştan bellek aracılığıyla olabileceği varsayımından hareketle yapılması gerektiği ileri sürülecektir. Bu doğrultuda, üçüncü olarak, Descartes'ın bellek kavramı üzere kapsamlı bir tartışma yapılacak, bunun sonucunda duyusal, yöntemsel ve entelektüel olmak üzere üç bellek kavramı belirginleştirilecek; bunun aslında Descartes'ta bir doğuştan belleğe olan ihtiyacı açığa çıkardığı ileri sürülecektir. Buradan hareketle de, Descartes'ın cogito'yla ilişkisinde "doğuştan bellek" terimi türetilecektir. Bu belleğin olanağı, onun doğuştan idealar kuramına ve zaman ideasına dayandırılacaktır. Son olarak da, düşünen-Ben'in türetilen doğuştan bellek ölçütüyle kendine özdeş olduğu ortaya konacaktır. Böylece doğuştan belleğin, düşünen Ben'in zamandaki özdeşliğinin bir ölçütü olduğu temellendirilmiş olacaktır. İkinci olarak Bergson'un kesintisiz süre ve bellek terimleri üzerine yapılan bir tartışmadan sonra, onun yaşayan Ben'inin kendi süresindeki özdeşliğini, kendi süresini toplayan bellek ölçütüyle sağlandığı ileri sürülecektir. Böylece hem Descartes'ın hem de Bergson'un zaman anlayışlarından türeyen belleğin, Ben'in zamandaki özdeşliği için bir ölçüt olabileceği gösterilmiş olacaktır. Üçüncü olarak ise, bu iki filozofun dizgeleri açısından sağlanan Ben'in özdeşliğinden hareketle, belleğin Ben'in varoluşu için zorunlu bir terim olduğu üzerine bir özdeşlik argümantasyonu kurulacaktır. Buna göre, Ben'in beden ve değişim terimlerini bellekle nasıl aşarak kendine özdeş olduğu ve Ben'in zamanda yeniden varolduğu ya da kendini aştığı halde, yeni bir varoluş halinde nasıl yine kendine özdeş olduğu sorunu ele alınacaktır. Ben'in bu yeni varoluş halini, Descartes açısından Tanrı ve değişmez zihinsel töze bağlı doğuştan bellek sağlarken, Bergson'da yaratıcı yaşam atılımıyla kesintisiz süresinde yeni varolan Ben'in özdeşliğini, bu süreyi toplayan yaşayan bellek sağlamaktadır. Sonuç olarak belleksiz Ben'in varoluş süresi-zamanı boyunca kendine özdeş olması olanaksız olduğu, bu nedenle Ben'in varlığının son bulacağı çıkarımı yapılacaktır. Buradan hareketle bellek olmaksızın bir Ben'in varoluşunu sürdürmesi, benliğin ve kişiliğin korunmasının da olanaksız olduğun sonucu çıkarılacaktır. Anahtar Kavramlar: Ben, Bellek, Descartes, Bergson ve Özdeşlik.