Bertalı Kul Mehmet (Monografi-inceleme-metin)

Âşık edebiyatı özellikle Doğu Anadolu, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde büyük ilgi görmüştür ve görmeye devam etmektedir. Sümmânî, Âşık Şenlik Huzurî ve Murat Çobanoğlu gibi âşıklar, hem yaşadıkları dönemde hem de sonraki dönemlerde âşıkları etkilemişlerdir. Doğu Karadeniz bölgesinde, özellikle Artvin ilinde âşık tarzı şiir geleneği ilk zamanlarda beklenen ilgiyi görmemiştir. Bunu sebebi, bölgenin zorlu bir coğrafyaya sahip olması ve âşıkların diğer illere açılamamasıdır. Bu zorlu coğrafyada âşıklar kendi içinde geleneğini sözlü ve yazılı olarak devam ettirmiştir. Artvin merkez ve ilçelerinde çok fazla âşık bulunmakla birlikte âşık tarzı şiir yazan halk şairleri de bulunmaktadır. Bu kişiler âşıklık geleneğini günümüze kadar taşımışlardır. Yapmış olduğumuz yüksek lisans tez çalışmasında âşık tarzı şiir geleneğinin Artvin ilindeki önemli temsilcilerinden şair Kul Mehmet'in 166 şiiri derlenmiş; konu, tür, şekil, edebi sanatlar ve dil özellikleri yönünden detaylı bir şekilde incelenmiştir. Halk şairi Kul Mehmet, şiirlerini basit bir dille yazarak mahalli kelimelerin en güzel örneklerini kullanmıştır. Milliyetçi ve muhafazakâr bir dünya görüşüne sahip olan şair, sosyal hayatın tüm konularına ilgi duymuştur. Şiirleri ağırlıklı olarak güzelleme/övgü, taşlama, üzüntü, uyarı/nasihat üzerinedir. Ancak sevda, sevgi, özlem, ağıt, kahramanlık, gurur ve dini konularda da birçok şiir yazmıştır. Şiirlerini tüm yönleriyle incelediğimiz halk şairi Kul Mehmet, Artvin halk şiirine ve halk kültürüne önemli katkı sağladığı görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Âşık, âşık tarzı şiir, âşıklık geleneği, Kul Mehmet, Artvin