Beş faktör kişilik özellikleri ile sosyal ağların kullanım amacı ilişkisi: Psikolojik dayanıklılığın aracı rolü

Bu araştırmanın amacı, ergenlerin beş faktör kişilik özellikleri, sosyal ağların kullanım amaçları, psikolojik dayanıklılık ilişkileri ve ergenlerin beş faktör kişilik özelliklerinin sosyal ağların kullanım amacı ilişkisinde psikolojik dayanıklılığın aracı rolünün olup olmadığını incelemektir. Araştırmanın çalışma evrenini 11–18 yaş arasındaki 9., 10., 11. ve 12. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. 396 kız ve 304 erkek olmak üzere toplam 700 öğrenciden oluşan örneklem, Adana ili Çukurova ilçe sınırları içinde bulunan Millî Eğitim Bakanlığına bağlı Anadolu lisesi türünde devlet okulları arasından tabakalı ve seçkisiz örnekleme yöntemini ile belirlenmiştir. Araştırmada veriler, öğrencilerin bazı kişisel bilgilerine ait veriler araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu", "Beş Faktör Kişilik Ölçeği", "Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği" ve "Sosyal Ağların Kullanım Amaçları Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada toplanan veriler, değişkenler arasındaki ilişkiyi anlamak için Pearson Momentler Çarpım Korelasyonu sonuçlarına dayanarak analiz edilmiştir. Beş faktör kişilik özelliklerinin ve psikolojik dayanıklılığın sosyal ağların kullanım amacını yordayıp yordamadığını ve beş faktör kişilik özellikleri ile sosyal ağların kullanım amacı ilişkisinde psikolojik dayanıklılığın aracılık etkisini belirlemek için çeşitli regresyon ve çoklu regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Aracı etkinin varlığını gösteren regresyon katsayılarındaki değişimin anlamlılığı, bootstrapping yöntemiyle incelenmiştir. Araştırmada; "Dışadönüklük" ile sosyal ağların "İş Birliği", "İletişim Kurma", "İçerik Paylaşma" ve "Eğlence" amaçları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler, "Uyumluluk" ile sosyal ağların "Araştırma" ve "İş Birliği" amaçları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler, "Sorumluluk" ile sosyal ağların "Araştırma" ve "İş Birliği" amaçları arasında pozitif yönde, "İletişimi Başlatma", "İletişimi Sürdürme" ve "Eğlence" amaçları arasında da negatif yönde anlamlı ilişkiler, "Nevrotiklik" ile sosyal ağların "Araştırma" Ve "İş Birliği" amaçları arasında negatif yönde, "İletişimi Başlatma", "İletişim Kurma", "İletişimi Sürdürme", "İçerik Paylaşma" ve "Eğlence" amaçları arasında da pozitif yönde anlamlı ilişkiler, "Deneyime Açıklık" ile sosyal ağların araştırma, "İş Birliği", "İletişimi Başlatma", "İletişim Kurma", "İletişimi Sürdürme" ve "İçerik Paylaşma" amaçları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulgulanmıştır. Psikolojik dayanıklılık ile dışadönüklük, uyumluluk, sorumluluk ve deneyime açıklık boyutları arasında pozitif yönde, psikolojik dayanıklılık ile nevrotiklik boyutu arasında da negatif yönde anlamlı ilişkiler bulgulanmıştır. Psikolojik dayanıklılık ile sosyal ağların "Araştırma", "İş Birliği" ve "İçerik Paylaşma" amaçları arasında pozitif yönde, "İletişimi Başlatma" ve "Eğlence" amaçları arasında da negatif yönde anlamlı ilişkiler bulgulanmıştır. Yapılan analizler sonucu beş faktör kişilik özellikleri alt boyutlarından dışadönüklük ile sosyal ağların iş birliği amacı arasında, deneyime açıklık ile sosyal ağların iş birliği amacı arasında ve nevrotiklik ile sosyal ağların içerik paylaşma amacı arasında psikolojik dayanıklılığın aracı rolü olduğu bulgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Beş faktör kişilik özellikleri, psikolojik dayanıklılık, sosyal ağlar, sosyal ağların kullanım amaçları