Beşerî sermaye göstergelerinin çevresel refah göstergeleri üzerindeki etkisi/Türkiye örneği

Beşerî sermaye kavramının uzun bir süre litaratürde tam anlamıyla bir tanımı yapılmamıştır. Beşerî sermaye kavramı iktisadi literatüre Marshall, Smith, J. Stuart Mill ile birlikte girmiştir. Ve iktisadi büyümenin insanlara ait olduğunu savunmuşlardır. Schultz, Denison ve Becker gibi iktisatçılarda yaşantımızda kullandığımız beşerî sermaye kavramını geliştirmişlerdir. Ülkelerin ekonomik anlamda refah seviyesinin yükselmesi, beşerî sermaye kavramının önemini vurgulamaktadır. Ülkelerin ekonomik gelişmelerinin duraksamasıyla birlikte insan gücüne, yeteneklerine, eğitim düzeylerine ve teknolojik gelişmelere olan ihtiyaç her geçen yıllarda artmaktadır. Bu sebepten dolayı beşerî sermaye günümüzde bilginin en temel üretim aracı olduğu görüşü savunulmaktadır. Beşerî sermaye kavramının ekolojik ayak izi, sürdürülebilir çevresel refah, karbon emisyonu ve sera gazı emisyonları arasında da etkileşimi görülmektedir. Küresel anlamda çevresel sorunlar temel sebeplerin başında gelmektedir. Maruz bırakılan bu sorunların ana kaynağını ise toplumun kendisi meydana getirmektedir. Bu çalışmanın amacı, beşerî sermaye göstergelerinin çevresel refah göstergelerinden ekolojik ayak izi, sera gazı emisyonu ve karbon emisyonu üzerindeki etkilerini ölçmektir. Çalışmada ekolojik ayak izi modeli için 1980-2020 dönemi, sera gazı ve karbon emisyonu modelleri için ise 1990-2020 dönemi verilerinden yararlanılmıştır. Her üç model de ARDL sınır testi yaklaşımı ile tahmin edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Beşerî Sermaye, Ekolojik Ayak İzi, Sürdürülebilirlik, CO2 Emisyonu