Beton ve asfalt kaplamaların çevre sağlığı açısından etkilerinin karşılaştırılması

Karayollarının yapımında, düzgün bir yuvarlanma yüzeyi sağlamanın yanı sıra trafik yüklerini indirgemek, yaymak ve altyapıya iletmek üzere; birden fazla tabakadan oluşan üstyapı tabakaları kullanılmaktadır. Bu üstyapıların en üst yüzeyindeki tabaka kaplama tabakası olarak isimlendirilmekte olup, en yaygın iki türü; esnek kaplama olan bitümlü sıcak karışım (BSK) kaplamalar (asfalt yollar) ve rijit kaplama olan beton kaplamalardır (beton yollar). Ülkemizde özellikle son yıllarda üzerinde ciddiyetle durulmaya başlanan İş Sağlığı ve Güvenliği konusu sayesinde çevre ve insan sağlığına daha da önem verilmeye başlanmıştır. Bu çalışmada; çevreye verilen zararların, nihayetinde insan ve işçi sağlığını tehdit edeceği bilinciyle yola çıkılarak, yol yapımında kullanılan beton ve asfalt kaplamaların; ham maddeden, yola serimine kadar olan süreçteki çevreye olan zararlı etkileri karşılaştırılmıştır. Özellikle Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği (TÇMB) tarafından, beton yolların ham madde ve malzemelerinin tamamen yerli üretim olmasının yanı sıra asfalt yollara göre daha çevreci olduğu da iddia edilmektedir. Bu sebeple; KGM sorumluluk sahasındaki otoyolların halen yüzde 100'ü asfalt kaplamalı yol olduğundan, beton yolların yaygınlaşması için yapılan çalışmalar ve girişimler devam etmektedir. Bunun sonucunda 2017 yılında, Karayolları Teknik Şartnameleri ve Yol Yapım Dairesi Başkanlığı'nın görev ve sorumluluklarında beton yollar yer almaya başlamıştır. Bu çalışmada, son zamanlarda yaygınlaştırılması için üzerinde bir çok araştırma, çalışma ve deneme yolları yapılan beton kaplamalı yollar, ülkemizde hala en çok tercih edilen kaplama çeşidi olan BSK kaplamalı asfalt yollar ile çevreye verdikleri zararlar açısından karşılaştırılmıştır. Beton ve asfalt kaplamalı yolların ocaktan başlayan ve atık hale gelene kadar olan yolculuğundaki üretim, nakliye, uygulama, bakım gibi aşamalarda ortaya açığa çıkan karbondioksit eşdeğeri ve partiküler madde emisyonv faktörleri kullanılmıştır. Bu sayede beton ve BSK kaplamalı yolların objektif bir şekilde karbondioksit eşdeğeri ve partiküler madde emisyonları açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Salınan emisyonların değerleri, -online olarak saatlik ve periyodik olarak yerinde ölçülseler dahi- işletmelerden ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'ndan elde edilemediği için yurtdışı kaynaklı araştırmalardan yararlanılarak hesaplamalarda kullanılmıştır.