Betonarme binalarda deprem hasarının olasılık hesapları ile tahmini

ÖZET İstanbul ve civarında son yıllarda artmakta olan yıkıcı deprem riski, mevcut yapı stoğunun deprem güvenliği açısından değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmada, mevcut yapı stoğu içerisinde önemli bir yer tutan, orta yükseklikteki betonarme çerçevelerin hasar olasılıkları irdelenmiş, hasar olasılık eğrilerinden hareketle, performansa dayalı tasarım yaklaşımı çerçevesinde tanımlanmış performans seviyelerinin sınır değerleri tahmin edilmeye çalışılmıştır. Mevcut yapı stoğunu, malzeme ve taşıyıcı sistem özellikleri bakımından temsil edebileceği düşünülen bir bina tipi, 1975 tarihli deprem yönetmeliğine göre 3, 5 ve 7 katlı olarak tasarlanmış, Zeytinburnu bölgesi için üretilmiş on iki adet yer kaydı kullanılarak artımsal dinamik çözümlemeye tabi tutulmuş ve her bir yer hareketi altında akma ve göçme kapasiteleri, spektral ivme, spektral yer değiştirme, maksimum yer ivmesi ve göreli kat ötelemesi cinsinden belirlenmiştir. Bu kapasiteler esas alınarak örnek binaların hasar olasılık eğrileri elde edilmiştir. Daha sonra yapılan regresyon çözümlemesiyle eldeki sonuçlar 4 ve 6 katlı binalar için genişletilmiştir. Elde edilmiş olan hasar olasılık eğrilerinden hareketle, performansa dayalı tasarım yaklaşımı çerçevesinde tanımlanmış olan performans seviyelerinin, spektral yer değiştirme ve göreli kat ötelemesi cinsinden sınır değerleri tahmin edilmiş, bu sınır değerlerin yaklaşık değerlerini veren bağıntılar türetilmiştir. Anahtar kelimeler: Deprem hasarı, Hasar olasılık eğrisi, Performansa dayalı tasarım, Akma, Göçme. xvııı