Beyin kaynaklı nörotrofik faktör ile kan glikoz ve β-hidroksibutirik asit düzeyleri arasındaki ilişkinin araştırılması

Bu araştırma ile bağışıklık sisteminde de fonksiyonları olduğu bilinen glikoz ve kolesterol metabolizmasını etkilediği saptanan beyin kaynaklı nörotrofik faktör (BDNF)'ün dengesiz beslenmeye bağlı olarak postpartum dönemde günlük olarak artan süt verimi ile birlikte artan enerji ihtiyacının karşılanamaması sonucu oluşan β-hidroksibutirik asit (BHBA) yükselmesi ile arasındaki ilişkinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, yüksek verimli süt ineklerin özellikle geçiş dönemlerinde yetersiz beslenme nedeniyle artan enerji ihtiyacının karşılanamaması sonucu oluşan negatif enerji dengesine bağlı doğumdan sonraki üçüncü ve dördüncü haftalar içerisinde yaygın olarak görülen ketozis ve geçiş dönemindeki sığırlarda glikoz ve BHBA düzeyi ile BDNF arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma materyalini yüksek süt verimli sağlıklı 12 inek (Geçiş Dönemi Grubu) ile ketozis tanısı konulan 12 inek (Ketozis Grubu) olacak şekilde toplamda 24 süt sığırı oluşturmuştur. BHBA düzeyleri Geçiş Dönemi Grubu'ndaki sığırlarda 1 mmol/L'den düşük ve Ketozis Grubu'ndaki sığırlarda ise 1.4 mmol/L'den yüksek olanlar çalışmaya alınmıştır. Geçiş Dönemi Grubu'ndaki hayvanlardan doğumdan sonraki 3., 15., 30. ve 45. günlerde, Ketozis Grubu'ndaki hayvanlardan ise bir kez usulüne uygun olarak Vena jugularis'ten biyokimyasal analizler için steril cam tüplere ve hematolojik muayeneler için etilendiamintetraasetik asitli (EDTA) tüplere kan örnekleri alınmıştır. EDTA içeren tüplere alınan kan örneklerinden hematokrit değer, total protein ve fibrinojen manuel olarak, glikoz ve BHBA düzeyi hasta başında alınan kan örneğinden şeker/keton ölçüm cihazı kullanılarak, serum nikotinamid adenin dinukleotidin (NEFA) ve trigliserid düzeyleri ise biyokimyasal analizörde kit ile, BDNF düzeyleri ise sığırlar için reaktif olan BDNF ELISA kiti kullanılarak ELİSA okuyucusunda belirlenmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS istatistik paket programı kullanılmıştır. Ketozis ve Geçiş Dönemi Gruplarının 3., 15., 30. ve 45. günlerinde vücut sıcaklığı ortalama değerlerinin sırası ile 39.04±0.71, 38.50±0.60, 38.36±0.44, 38.38±0.51 ve 38.53±0.64 ˚C olduğu; kalp frekansı ortalama değerlerinin sırası ile 67.67±4.06, 76.50±4.44, 74.83±3.76, 76.67±2.31 ve 77.17±1.80 adet/dk olduğu; solunum frekansı ortalama değerlerinin sırası ile 22.83±4.69, 26.92±3.61, 30.25±1.36, 30.50±1.00 ve 30.42±1.08 adet/dk olduğu; rumen hareketi ortalama değerlerinin sırası ile 1.67±1.56, 9.67±1.67, 10.00±1.28, 10.17±0.94 ve 10.83±1.12 ad/5 dk olduğu saptanmıştır. Ketozis Grubu ile Geçiş Dönemi Grupları arasında vücut sıcaklığında istatistiksel farkın olmadığı, rumen hareketinin tüm gruplarda, kalp frekansının 3., 30. ve 45. günlerinde, solunum frekansının ise 15., 30. ve 45. günlerinde p<0.0001 düzeyinde istatistiksel olarak farkın olduğu görülmüştür. Ketozis ve Geçiş Dönemi Gruplarının 3., 15., 30. ve 45. günlerinde BHBA düzeylerinin ortalama değerlerinin sırası ile 2.6±0.88, 0.56±0.18, 0.41±0.14, 0.33±0.19 ve 0.34±0.24 mmol/L olduğu; glikoz ortalama değerlerinin sırası ile 36.17±13.40, 50.33±11.61, 53.75±7.01, 49.58±6.61 ve 46.00±11.54 mg/dL olduğu; NEFA ortalama değerlerinin sırası ile 0.84±0.46, 0.95±0.47, 0.75±0.35, 0.62±0.39 ve 0.63±0.53 olduğu; trigliserid ortalama değerlerinin sırası ile 7.21±1.40, 13.87±7.74, 17.16±6.30, 22.43±7.16 ve 24.25±11.02 mg/dL olduğu; total protein ortalama değerlerinin sırası ile 7.82±1.39, 6.97±0.50, 7.17±1.09, 7.53±0.54 ve 7.45±0.70 g/dL olduğu; fibrinojen ortalama değerlerinin sırası ile 0.65±0.12, 0.68±0.18, 0.55±0.17, 0.58±0.18 ve 0.50±0.22 mg/dL olduğu; hematokrit değer ortalama değerlerinin sırası ile 30.25±5.10, 33.50±3.21, 32.83±3.24, 30.58±2.19 ve 30.00±2.76 % olduğu ve BDNF düzeylerinin ortalama değerlerinin sırası ile 0.22±0.09, 0.21±0.05, 0.21±0.05, 0.24±0.04 ve 0.19±0.05 ng/mL olarak saptanmıştır. Ketozis Grubu ile Geçiş Dönemi Gruplarının 3., 15., 30. ve 45. günlerinde total protein, fibrinojen, NEFA ve BDNF düzeylerinin ortalama değerleri arasında istatistiksel olarak fark belirlenmezken, BHBA düzeylerinin Ketozis grubunda diğer gruplarda p<0.0001 düzeyinde istatistiksel olarak farkın yüksek olduğu ve trigliserid düzeylerinin ise p<0.0001 düzeyinde düşük olduğu görülmektedir. Kan glikoz düzeyinin ise Ketozis Grubunda tüm gruplardan düşük ve istatistiksel olarak farkın Geçiş Dönemi Gruplarının 3., 15. ve 30. günlerinde p<0.001 düzeyinde önemli, 45. günü ortalama değerlerinden ise düşük olmasına rağmen istatistiksel olarak farklılık bulunamamıştır. Glikozun BHBA (p<0.001, r=-0.577), kalp frekansı (p=0.042, r=0.263) ve rumen hareketi (p<0.001, r=0.462) arasında; BHBA'nin trigliserid, (p<0.001, r=-0.487), kalp frekansı (p<0.001, r=-0.603) ve solunum frekansı (p<0.001, r=-0.528), rumen hareketi (p<0.001, r=-0.847) ve vücut sıcaklığı (p=0.010, r=0.330) arasında; NEFA'nın total protein (p=0.025, r=-0.290) arasında; trigliserid'in kalp frekansı (p<0.001, 0.496), solunum frekansı (p<0.001, r=0.541) ve rumen hareketi (p<0.001, r=0.487) ve vücut sıcaklığı (p=0.004, r=-0.366) arasında; total proteinin hematokrit değer (p=0.024, r=-0.291) arasında; vücut sıcaklığının kalp frekansı (p<0.001, r=-487), solunum frekansı (p<0.001, r=-0.439) ve rumen hareketi (p=0.015, r=-0.312) arasında; kalp frekansının solunum frekansı (p<0.001, r=0.586) ve rumen hareketi (p<0.001, r=0.667) arasında; solunum frekansının rumen hareketi (p<0.001, r=0.641) arasında korelasyon saptanırken klinik muayene bulguları ile biyokimyasal parametrelerin BDNF arasında herhangi bir düzeyde korelasyonu saptanmamıştır. Sonuç olarak, bu çalışmada geçiş göneminde bulunan ve ketozis tanısı konan sığırlarda biyokimyasal parametreler ve BDNF konsantrasyonları araştırılmış ve klinik muayene bulguları, biyokimyasal parametreler ile BDNF arasında herhangi bir düzeyde korelasyonu saptanmamıştır.