Beyin metastazı olan meme kanseri hastalarının klinikopatolojik özellikleri

ÖZET Meme kanseri santral sinir sistemi metastazlarının ikinci en sık sebebidir. Kadınlarda en sık görülen kanser olan meme kanserinin tedavisindeki gelişmeler sayesinde, hastaların sağkalım süreleri uzamış; bu da meme kanseri hastalarında beyin metastazı insidansını artırmıştır. Meme kanserinin beyin metastazı olan olgularda genel sağkalımı, metastazsız sağkalımı, tedaviye yanıtı etkileyen birçok faktör vardır. Değişik toplumlar ve ırklar farmakogenetik farklılıklardan dolayı tedaviye farklı cevaplar verebilmektedirler. Bu çalışmada Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bölümü'nde 2000- 2009 yılları arasında takip edilen beyin metastazlı meme kanseri 38 hasta retrospektif olarak incelendi. Bu hastalarda klinik ve patolojik faktörlerin (hastanın yaşı, menapoz durumu, tümör tipi, evresi, gradı, hormonal ve HER2 -Epidermal Büyüme Faktörü Reseptörü-2 Cerb-B2- özellikleri, lokal ve sistemik aldığı tedaviler) beyin metastazsız sağkalım ve genel sağkalım üzerine etkileri araştırıldı. Ayrıca hastaların beyin metastazsız sağkalım ve genel sağkalım oranları incelendi. Tüm sonuçlar daha önce yapılmış olan çalışmalardaki sonuçlarla karşılaştırıldı. Hastaların ortanca yaşı 48 (aralık 20-72) idi. Bu çalışmada daha ileri evrenin beyin metastazı gelişim süresi üzerine süreyi azaltıcı anlamlı etkisi saptandı (p=0,018). Beyin metastazı gelişim süresi üzerine metastaz sayısının süre artırıcı etkisi saptandı (p = 0,032). Kemoterapi basamak sayısı arttıkça beyin metastazı gelişme riskinin azaldığı (p=0,003), beyin metastazı gelişme hızı üzerine en fazla etkili olan risk faktörünün de kemoterapi basamak sayısı olduğu belirlendi (p < 0,001). Genel sağkalımı en çok artıran faktörler kemoterapi basamak sayısında artış ve hormonoterapi almak olarak saptandı (sırasıyla, p = 0,03 ve p = 0,04). Diğer faktörlerin istatiksel olarak anlamlı şekilde prognozu etkilemediği gözlendi. Hastaların meme kanseri tanısı aldıktan sonra beyin metastazı gelişene kadar geçen ortanca süresi 29 ay (2-90), beyin metastazı geliştikten sonra ortanca yaşam süresi ise 6 ay olarak bulundu, ortanca toplam sağkalım süresi 34,5 (aralık, 11-113 ay) ay hesaplandı. iv Sonuç olarak beyin metastazlı meme kanseri olgularının prognozu hala kötü olmakla beraber, geçmişle kıyaslandığında yine de önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Yaptığımız çalışmada daha önce anlamlı prognostik faktörler oldukları bildirilen Karnofsky performans skoru, genç yaş, östrojen reseptörü pozitifliği, progesteron reseptörü pozitifliği, HER2 pozitifliği yerine evre ve metastaz sayısı, kemoterapi basamak sayısı beyin metastazsız sağkalım üzerine; hormonoterapi alma, kemoterapi basamak sayısı da genel sağkalım üzerine anlamlı faktörler olarak bulunmuştur. Đyi prognostik faktörü olan hastalar için bile, beyin metastazlı meme kanseri hastalarında yeni tedavi yaklaşımlarına ihtiyaç vardır.