Bilateral kavernöz sinir hasarı olan sıçanlarda intrakavernozal botulinum toksin tip a tedavisinin erektil disfonksiyon üzerindeki olası düzeltici etkisi

Amaç: Radikal prostatektomi (RP) sonrası erektil disfonksiyon (ED) görülmesinin temel nedeni, kavernöz sinirlerin iatrojenik yaralanmasıdır. İnnervasyonunun bozulması, kavernöz dokuda; hipoksi, fibrozis artışı, endotel hücre atrofisi gibi yapısal değişikliklere neden olabilir. Botulinum nörotoksini tip A'nın (BoNT-A), düz kaslar üzerindeki gevşetici ve sempatik nöronlardan nöradrenalin salınımını baskılayıcı etkisi; RP sonrası gelişen ED ve penil rehabilitasyonda faydalı olabileceğini düşündürmektedir. Çalışmamızda, sıçanlarda bilateral kavernöz sinir ezme hasarı modelinde (BCNI), intrakavernözal BoNT-A enjeksiyonu tedavisinin erektil fonksiyonlar ve penil rehabilitasyondaki etkinliğini ve etki mekanizmalarını araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: 250-350 gram ağırlığındaki 28 adet Sprague-Dawley erkek sıçan randomize olarak 4 gruba ayrıldı. A grubuna Sham operasyon + intrakavernozal serum fizyolojik (SF), B grubuna Sham operasyon + intrakavernozal BoNT-A, C grubuna BCNI + intrakavernozal SF ve D grubuna BCNI + intrakavernozal BoNT-A uygulandı. BCNI gruplarında, kavernöz sinirlere bilateral olarak klemp ile ezme işlemi uygulanırken, sham operasyon gruplarında kavernöz sinir manipüle edilmedi. BoNT-A gruplarında, intrakavernozal olarak 1 ml hacimde, 10 ünite onabotulinum toksin A enjekte edilirken, diğer gruplarda aynı hacimde intrakavernozal SF enjeksiyonu yapıldı. Ereksiyon fonksiyonları, 14. günde, kavernöz sinirin in-vivo elektriksel uyarımı sonrası, intrakavernöz basınç (ICP) ve karotis arterden ortalama arteriyel basınç (MAP) ölçülerek değerlendirildi. Sıçanlardan strip şeklinde izole edilen korpus kavernozum dokularınının, organ banyosunda, asetil kolin (ACh), sodyum nitroprussid (SNP) ve elektriksel alan uyarımı (EFS) ile in-vitro gevşeme yanıtları ölçüldü. Ötenazi sonrası -80 °C'de saklanan penis dokularına eNOS, nNOS, Bax, TGF- β, HIF-1α proteinleri için, Western-blot ve immünohistokimya analizleri yapıldı. Doku kesitlerine Masson trikrom boyama yapıldı. Bulgular: BoNT-A enjeksiyonunun, BCNI sonrası bozulan ICP/MAP ve total ICP değerlerini tüm voltaj düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı düzelttiği görüldü. 10-3 ve 10-4 M ACh derişimlerinde, D grubu sıçanlardan izole edilen kavernöz dokular, C grubuna göre daha fazla in-vitro endotel bağımlı gevşeme yanıtı gösterdi (p<0,05). İn-vitro SNP ve EFS gevşeme yanıtları açısından ise C ve D grubu arasında istatistiksel anlamlı fark izlenmedi (p<0,05). Masson trikrom boyamalarda, BCNI sonrası düz kas/ kollajen oranının azaldığı, BoNT-A enjeksiyonunun bu oranı düzelttiği görüldü (p<0,001). Western-blot analizinde, BoNT-A'nın, BCNI sonrası kavernöz dokuda artan Bax protein ekspresyonunu azalttığı görüldü (p<0,05). İmmünohistokimyasal analizde, BCNI sonrası TGF-β ve HIF-1α boyanma yoğunluğunun belirgin olarak arttığı, nNOS boyanma yoğunluğunun ise belirgin azaldığı; BoNT-A'nın ise bu süreçleri geri çevirdiği görüldü. eNOS proteini için immünohistokimyasal değerlendirmede gruplar arasında fark izlenmedi. Sonuç: Çalışmamız, RP sonrası erken dönemde intrakavernozal BoNT-A enjeksiyonunun, ED'nin semptomatik tedavisi ve penisin yapısal özelliklerinin korunmasında faydalı olabileceğini göstermektedir. Bu konuda daha fazla preklinik ve klinik çalışmaya gereksinim vardır.