Bilgilendirici metinlerde okuduğunu anlamayı etkileyen faktörler

Bu araştırmanın amacı; yedinci sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama başarısını etkileyen ön bilgi düzeyi, kelime bilgisi düzeyi, okuma iç motivasyonu ve okuma stratejileri değişkenlerinin hem birbirleriyle hem de bilgilendirici metinleri anlama başarısıyla olan ilişkilerini incelemektir. Araştırmada ayrıca bazı demografik değişkenlere bağlı olarak bilgilendirici metinleri anlama başarısında görülen farklılıkların incelenmesi de amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Malatya ili Battalgazi ve Yeşilyurt ilçelerindeki okullarda öğrenim gören 7. sınıf öğrencilerinden seçilmiştir. Çalışma grubu, basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen 8 farklı ortaokulda öğrenim gören 538 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında veri toplama aracı olarak; araştırmacı tarafından geliştirilen "Bilgilendirici Metinlere Yönelik Okuduğunu Anlama Başarı Testi", "Bilgilendirici Metinlere Yönelik Ön Bilgi Başarı Testi", "Kelime Bilgisi Başarı Testi", "Okuma İç Motivasyonu Ölçeği", "Kişisel Bilgi Toplama Formu" ve Karatay (2010) tarafından geliştirilen "Okuma Stratejileri Bilişsel Farkındalık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde; t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve yol analizi kullanılmıştır. Analizler SPSS 21 ve AMOS 23 istatistik programları kullanılarak yapılmıştır. Bu araştırmada yapılan yol analizinin sonuçlarına göre kelime bilgisi düzeyi (β=.54; p<.01), ön bilgi düzeyi (β=.245; p<.01) ve okuma iç motivasyonu (β=.06; p<.05) değişkenleri, bilgilendirici metinlerde okuduğunu anlama başarısını doğrudan ve pozitif yönde etkilemektedir. Okuma stratejileri ise bilgilendirici metinleri anlama başarısına, kelime bilgisi aracılığıyla dolaylı bir katkı sunmaktadır. Okuma iç motivasyonu, ön bilgi düzeyi, kelime bilgisi düzeyi ve okuma stratejileri değişkenleri birlikte bilgilendirici metinlerdeki okuduğunu anlama varyansının yaklaşık %55'ini açıklamaktadır. Bilgilendirici metinleri anlama başarısı üzerinde; cinsiyet (η²=,035), okul öncesi eğitim alma durumu (η²=,035), kitap okuma sıklığı (η²= ,027) ve son bir yılda okunan kitap sayısı (η²=,053) değişkenleri küçük düzeyde; anne eğitim düzeyi (η²=,072), baba eğitim düzeyi (η²=,083), baba mesleği (η²=,074) ve evde bulunan kitap sayısı (η²=,106) değişkenleri orta düzeyde; genel not ortalaması (η²=,421) değişkeni yüksek düzeyde etki göstermektedir.