Theses supervised by Prof. Dr. Nesrin Sis
11 theses · İnönü University
Müzik içerikli etkinliklerin Türkçe dil becerileri üzerindeki etkisi
Türkçe öğretimi, dört temel dil becerisini (dinleme, konuşma, okuma, yazma) geliştirmek üzerine verilen bir dizi eğitim üzerine kuruludur. Bu eğitimin, sistemli biçimde gerçekleştirilmesi için kazanımlardan oluşan Türkçe Öğretim Programı ve programa göre hazırlanmış ders kitabı etkinlikleri yazılmıştır. Türkçe dersleri sınıf seviyelerine göre kazanımların edinimini sağlayan etkinliklerle yürütülmektedir. Ölçme ve değerlendirme çalışmaları da yine kazanımların edinimi çerçevesinde ele alınmaktadır. Bu sebeple kazanımların ediniminde etkinliklerin nitelikleri ön plana çıkmaktadır. Kazanımları karşılayan etkinliklerin disiplinler arası çalışmalardan oluşması, eğlenirken öğretmesi nitelik açısından oldukça önemlidir. Bu araştırmanın amacı da Türkçe öğretiminde temel dil becerilerinin altıncı sınıf öğrencilerine kazandırılmasına müzik içerikli etkinliklerin etkisini tespit edebilmektir. Araştırma 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılı, Adana ili, Seyhan ilçesi, Seyhan Sakarya Ortaokulu 6. sınıf öğrencileri ile yürütülmüştür. Müzik içerikli etkinliklerin kullanıldığı çalışmanın uygulama süreci 12 hafta sürmüştür. Nitel ve nicel verilerin bir arada kullanıldığı çalışmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Her dil becerisi alanının kazanımlarına yönelik müzik içerikli etkinlikler hazırlanmış ve becerilerin edinimini ölçmek için karşılaştırmalı ön test-son test deney-kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Bu araştırmaya 34 deney, 34 kontrol grubu olmak üzere toplam 68 altıncı sınıf öğrencisi katılmıştır. Araştırmanın nicel verileri; dinleme ve okuma becerisi başarı testleri, konuşma ve yazama becerisi dereceli puanlama anahtarları, kişisel bilgi formu ile toplanmıştır. Nitel veriler ise derslerin ardından uygulanan görüşmeler ile oluşturulmuştur. Kontrol grubunda MEB Türkçe dersi 6. sınıf Türkçe ders kitabı etkinlikleriyle deney grubunda ise müzik içerikli etkinliklerle ders işlenmiştir. Araştırmanın nicel kısmının verileri SPSS 23.0'ten faydalanılarak çözümlenmiş ve yorumlanmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, bağımlı gruplar için t-testi, bağımsız gruplar için t-testi, frekans ve yüzde hesaplamaları yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz tekniğinden faydalanılmıştır. Araştırmanın bulgularına bakıldığında deney ve kontrol grupları arasında deney öncesinde dil becerileri bakımından anlamlı bir fark yoktur fakat deney sonrasında iki grup arasında dil becerilerinin gelişimi bakımından anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Bu fark özellikle konuşma becerisi alanında görülmektedir. Nicel verilerin yanı sıra öğrenci görüşlerine bakıldığında müzik içerikli dil becerisi etkinliklerinin her bir beceri alanının gelişimi açısından etkili olduğu görülecektir.
Türkçe öğretmeni adaylarının 21. yüzyıl becerileri özyeterlik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretmen adaylarının 21.yüzyıl becerileri özyeterlik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Nicel bir araştırma olan bu çalışmada, Türkçe öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerileri özyeterlik algı düzeyleri farklı değişkenlere göre incelendiği için betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmadaki veriler; devlet üniversitelerinde Türkçe Eğitimi Bölümü okuyan ve araştırmaya gönüllü olarak katılım sağlayan 1,2,3 ve 4. sınıf öğrencilerinden toplanmıştır. Veri toplamak için Anagün, Atalay, Kılıç ve Yaşar (2016) tarafından geliştirilen ve öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerilerine yönelik algılarını ölçmeyi amaçlayan "Öğretmen Adaylarının 21. Yüzyıl Becerileri Özyeterlilik Algıları Ölçeği" ve katılımcıların demografik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Covid-19 salgını nedeniyle okullarda yüz yüze eğitim yapılamadığından, ölçme aracı sanal ortama aktarılarak bir link üretilmiş ve bu link paylaşımı üzerinden devlet üniversitelerinde okuyan toplam 277 Türkçe öğretmeni adayına ulaştırılmıştır. Verilerin analizinde Parametrik testler uygulanmış, ölçek cevaplarının ortalama puanları dikkate alınarak hesaplama yapılmıştır. "Kategorik gruplara" göre "ölçek alt boyut puanlarının" karşılaştırılmasında "Bağımsız T-testi" ve "Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)" yapılmıştır. Farklı grupları belirlemede "Tukey testi", "ölçek boyut puanları" arası ilişkileri belirlemede ise Pearson korelasyon katsayıları hesaplanmış ve analiz için SPSS istatistik paket programı kullanılmıştır. Araştırmada Türkçe öğretmeni adaylarının 21. yüzyıl becerileri özyeterlik algılarının bazı alt boyutlarda cinsiyet, yerleşim yeri, anne eğitim durumu ve sınıfseviyesi değişkenlerine göre farklılaştığı; yaşanılan coğrafi bölge, baba eğitim durumu, aile gelir düzeyi, mezun olunan lise türü değişkenleri açısından ise farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Mobil teknoloji destekli işlevsel dil bilgisi uygulamalarının akademik başarı ile okuduğunu anlama becerilerine etkisi ve sürece yönelik öğrenci görüşleri
Bu araştırmada, mobil teknoloji destekli işlevsel dil bilgisi uygulamalarının altıncı sınıf öğrencilerinde Sözcükte Yapı konusundaki başarısına, okuduğunu anlama becerisine etkileri incelenmiş ve sürece yönelik öğrenci görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte yer aldığı karma yöntemlerden iç içe karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmı ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel bir araştırmadır. Araştırmanın nitel bölümü durum çalışması ile desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Karadeniz Bölgesi'nin Batı Karadeniz Bölümü'nde nüfus ve yüz ölçümü bakımından küçük olan bir il merkezinde bulunan ortaokulda öğrenim görmekte olan altıncı sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Bu bağlamda ortaokulun altıncı sınıf öğrencilerinden oluşan şubelerden iki şube "kontrol" ve "deney" grubu olarak adlandırılmıştır. Çalışma grubu, 28'i deney ve 29'u kontrol olmak üzere 57 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçlarını "Sözcükte Yapı Başarı Testi", "Okuduğunu Anlama Testi" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" oluşturmaktadır. Araştırmanın uygulama sürecinde, deney grubundaki öğrencilere yedi hafta boyunca araştırmacı tarafından bir Web 2.0 aracı olan "LearningApps.org" yoluyla hazırlanmış etkinlikler ve Türkçe Dersi Öğretim Programı'na (MEB, 2019a) uygun Türkçe dersi uygulamaları işlenmiştir. Kontrol grubuna ise Türkçe Dersi Öğretim Programı'na (MEB, 2019a) uygun Türkçe dersi uygulamaları işlenmiştir. Araştırmanın nicel verileri; bağımlı gruplar t testi, bağımsız gruplar t testi, Mann-Whitney U testi ile analiz edilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla elde edilen nitel veriler ise içerik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; mobil teknoloji destekli işlevsel dil bilgisine dayalı eğitim, deney grubu öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerini ve akademik başarılarını artırmış ve dil bilgisi okuma arasındaki ilişki deneysel bir araştırma ile ortaya konmuştur. Mobil teknoloji destekli işlevsel dil bilgisine dayalı uygulamaların uygulandığı deney grubu ile Türkçe Dersi Öğretim Programı (MEB, 2019a) doğrultusunda eğitim yapılan kontrol grubunda; öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerine yönelik Okuduğunu Anlama Testi ve akademik başarılarına yönelik Sözcükte Yapı Başarı Testi son ölçüm puanları karşılaştırıldığında, iki grup arasında okuduğunu anlama beceri düzeyinde ve akademik başarıları düzeyinde deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Araştırmanın deneysel işleminden sonra deney grubu öğrencilerinden, uygulamaya ve sürece ilişkin görüşleri alınmıştır. Öğrencilerin görüşleri neticesinde uygulama öncesi bilişsel hazırlık olarak öğrencilerin çoğunlukla tekrar yaptıkları, duyuşsal hazırlık olarak çoğunlukla istekli bir şekilde uygulamaya hazırlandıkları, psikomotor hazırlık olarak ise çoğunlukla araç gereç hazırlığı yaptıkları tespit edilmiştir. Öğrenciler uygulama ve sürecine ilişkin olumlu görüşlerini ise pedagojik açıdan çoğunlukla "konuyu iyi öğrenmelerine yardımcı olma", duyuşsal açıdan çoğunlukla "öğrenmeyi eğlenceli hâle getirme", donanımsal açıdan ise çoğunlukla "mekân bağımsızlığı sağlama" şeklinde belirtmiştir. Öğrenciler uygulama ve sürecine ilişkin olumsuz görüşlerini ise pedagojik açıdan çoğunlukla "etkinlik sayısının az olması", duyuşsal açıdan çoğunlukla "hata yapma korkusu yaşaması", donanımsal açıdan ise çoğunlukla "internet ağ hızının yavaş olması" şeklinde belirtmişlerdir. Öğrencilerin uygulama ve sürece ilişkin çözüm önerileri ise pedagojik açıdan çoğunlukla "mobil öğrenmenin farklı disiplinlerde kullanımının yaygınlaştırılması", duyuşsal açıdan çoğunlukla "öğretmen- öğrenci etkileşiminin arttırılması", donanımsal açıdan ise çoğunlukla "internet ağı hız probleminin çözülmesi" şeklinde ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Dil bilgisi, işlevsel dil bilgisi, mobil teknoloji, okuduğunu anlama becerisi.
Metinler aracılığı ile değerler eğitimi üzerine bir araştırma: Kızlara Mahsus Kıraat Muallimi
Bu çalışmada, 1329 (1911) yılında inas rüştiye mekteplerinde için Ebu'l-Muammer Fuad tarafından hazırlanmış olan "Kızlara Mahsus Kıraat Muallimi" adlı kitabın ulaşılan 4 ve 5. cildinin değerler eğitimi açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Kitaplar, sadece bilgi aktarmaktan ziyade bireylere yaşamı boyunca kullanabileceği bilgi ve becerileri kazandırmayı amaçlayan, eğitimi hayattan kopuk görmeyen eserlerdir. Bu kitaplar incelenerek II. Meşrutiyet Dönemi değer eğitimi anlayışı hakkında bilgi edinip değerler eğitiminin tarihsel gelişimini tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırma metinlere dayandığı için nitel araştırma desenlerinden biri olan temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise içerik analizine başvurulmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre en sık karşılaşılan değerlerin sırasıyla ahlâk, sağlık, temizlik ve dostluk olduğu görülmüştür. İnas rüştiye mekteplerinde kullanılmak üzere hazırlanmış olan kitaplardaki metinlerin Türkçe derslerinde değer aktarımı için kullanılabileceği ve çalışmanın bundan sonra yapılacak araştırmalara yön gösterebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Uygurca öyküleyici metinlerde (Çatik) yer alan değerlerin Türkçe öğretim programına göre incelenmesi
Bu araştırmada, Uygurca öyküleyici (çatik) metinlerde tespit edilen değerler 2018 Türkçe Öğretim Programı'na göre incelenmiştir. Araştırmanın amacı, seçilen (Aç Pars Öyküsü, Çaştani Bey Öyküsü ile İyi ve Kötü Prens Öyküsü) öykülerde (çatik); değer eğitimi ve değerlere ne ölçüde yer verildiğini saptamaktır. Belirlenen değerler Türkçe Öğretim Programı'ndaki kök değerlere göre incelenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda seçilen Uygurca öykülerin içeriğinde değerlerin yer aldığı, bu değerlerin 2018 Türkçe Öğretim Programı'ndaki kök değerlerle örtüştüğü saptanmıştır. Öykülerde tespit edilen değerlerin Türkçe eğitiminde kullanılabileceği, Türkçe ders kitaplarında bu metinlere de yer verilebileceği önerilmektedir. Araştırmada, seçilen Uygurca öyküleyici metinlerdeyardımseverlik, vatanseverlik, sorumluluk, sevgi, saygı, dürüstlük, öz denetim gibi değerlerin yer aldığı görülmüştür. Bunun yanında adalet, dostluk gibi değerler üzerinde de önemle durulmuştur. Günümüzde değer eğitiminde kullanılan öykülerin yanı sıra Uygurca yazılmış öykülerin de değerler eğitiminde kullanılabileceği önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Uygurca Öyküleyici Metinler, Değerler Eğitimi, Kök Değerler, Türkçe Öğretim Programı.
Bilgilendirici metinlerde okuduğunu anlamayı etkileyen faktörler
Bu araştırmanın amacı; yedinci sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama başarısını etkileyen ön bilgi düzeyi, kelime bilgisi düzeyi, okuma iç motivasyonu ve okuma stratejileri değişkenlerinin hem birbirleriyle hem de bilgilendirici metinleri anlama başarısıyla olan ilişkilerini incelemektir. Araştırmada ayrıca bazı demografik değişkenlere bağlı olarak bilgilendirici metinleri anlama başarısında görülen farklılıkların incelenmesi de amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Malatya ili Battalgazi ve Yeşilyurt ilçelerindeki okullarda öğrenim gören 7. sınıf öğrencilerinden seçilmiştir. Çalışma grubu, basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen 8 farklı ortaokulda öğrenim gören 538 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında veri toplama aracı olarak; araştırmacı tarafından geliştirilen "Bilgilendirici Metinlere Yönelik Okuduğunu Anlama Başarı Testi", "Bilgilendirici Metinlere Yönelik Ön Bilgi Başarı Testi", "Kelime Bilgisi Başarı Testi", "Okuma İç Motivasyonu Ölçeği", "Kişisel Bilgi Toplama Formu" ve Karatay (2010) tarafından geliştirilen "Okuma Stratejileri Bilişsel Farkındalık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde; t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve yol analizi kullanılmıştır. Analizler SPSS 21 ve AMOS 23 istatistik programları kullanılarak yapılmıştır. Bu araştırmada yapılan yol analizinin sonuçlarına göre kelime bilgisi düzeyi (β=.54; p<.01), ön bilgi düzeyi (β=.245; p<.01) ve okuma iç motivasyonu (β=.06; p<.05) değişkenleri, bilgilendirici metinlerde okuduğunu anlama başarısını doğrudan ve pozitif yönde etkilemektedir. Okuma stratejileri ise bilgilendirici metinleri anlama başarısına, kelime bilgisi aracılığıyla dolaylı bir katkı sunmaktadır. Okuma iç motivasyonu, ön bilgi düzeyi, kelime bilgisi düzeyi ve okuma stratejileri değişkenleri birlikte bilgilendirici metinlerdeki okuduğunu anlama varyansının yaklaşık %55'ini açıklamaktadır. Bilgilendirici metinleri anlama başarısı üzerinde; cinsiyet (η²=,035), okul öncesi eğitim alma durumu (η²=,035), kitap okuma sıklığı (η²= ,027) ve son bir yılda okunan kitap sayısı (η²=,053) değişkenleri küçük düzeyde; anne eğitim düzeyi (η²=,072), baba eğitim düzeyi (η²=,083), baba mesleği (η²=,074) ve evde bulunan kitap sayısı (η²=,106) değişkenleri orta düzeyde; genel not ortalaması (η²=,421) değişkeni yüksek düzeyde etki göstermektedir.
Ortaokul öğrencilerinin yazma düzeyleri ve yazılarında karşılaşılan sorunlar (Malatya ili örneği)
Bu çalışma, ortaokul öğrencilerinin cümle, paragraf ve metin oluşturma düzeylerini araştıran nicel bir araştırmadır. Ayrıca bağımsız değişkenlerin öğrencilerin yazılı anlatım düzeyleri üzerinde etkisi de araştırılmıştır. Bu araştırmanın örneklemini Malatya merkez ilçe ortaokullarında öğrenim gören 5 ve 8. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Yazılı Anlatım Düzeyi Dereceli Puanlama Anahtarı" kullanılmıştır. Araştırmada, öğrencilerin yazılı anlatımlarında nicel olarak değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler araştırmanın alt amaçları doğrultusunda parametrik testler olan tek yönlü ANOVA ve ilişkisiz (bağımsız) örneklemler için t-testi analizleri kullanılarak test edilmiştir. Söz konusu bulgular neticesinde öğrencilerin cümle, paragraf ve metin oluşturma becerilerinin istenen düzeyde olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan araştırmada 5 ve 8. sınıf düzeyinde öğrenim gören öğrencilerin yazılı anlatım düzeyleri üzerinde cinsiyetin, sınıf düzeyinin, evlerinde kitaplık olma durumunun, sosyoekonomik durumun, annenin eğitim düzeyinin, babanın eğitim düzeyinin ve eve süreli yayın alma sıklığının, evde kitaplık olma durumunun, Yazarlık ve Yazma Becerileri dersi alma durumunun anlamlı etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: yazma, yazma düzeyi, nicel yöntem.
Masalları birleştirme yoluyla ortaokul öğrencilerinin yaratıcı yazma becerilerinin incelenmesi
Yazma becerisi, birçok becerinin kazanılmasında önemli bir yere sahiptir. Yazma becerisi, müfredat içinde özellikle Türkçe derslerinin bünyesinde "Yazma Becerisi" adı altında ilköğretim ve ortaöğretimde yer almaktadır. Bu çalışmada, masalların birleştirilmesi yoluyla yaratıcı yazmanın ortaokul öğrencilerinin yazma becerisine katkısı ve öğrencilerin yaratıcılıklarına etkisi incelenmiştir. Bu çalışmada, yaratıcı yazmayla ilgili gerekli literatür taranmış ve yaratıcı yazma etkinlikleri masallarla sınıf etkinliklerinde derslerde gerçekleştirilmiştir. Bu süreç çalışmada nicel ve nitel analizler yapılarak anlatılmıştır. Çalışmada, uygulama öncesinde yaratıcı yazmanın yapılacağı masallar seçilmiş ve masal grupları oluşturulmuştur. Masal metinleri sınıfta yazma etkinlikleriyle işlenmiştir.Çalışma kapsamında seçilmiş masalların, öğrenciler tarafından yaratıcı yazma becerisiyle yeniden ortaya konması amacına ilişkin çalışmada alt problemlere cevaplar aranmış ve masal birleştirme becerisinin uygulandığı yaratıcı yazma derslerine ilişkin; sınıf düzeyine göre farklılıklara bakılmıştır. Bir diğer alt problem olan masal birleştirme becerisi uygulama sürecinin gelişimi ve öğrencilerin yaratıcı yazma becerisine ilişkin; masal metinlerinde yaratıcı oluşturma ve üretme, masal metinlerinde yaratıcı anlama ve çözümleme, masal metinlerinde yaratıcı canlandırma, masal metinlerinde yaratıcı özdeşleştirme öğrencilerden elde edilen verilerin temalandırmaları incelenmiştir. Türkçe derslerinde örnek masallardan yola çıkarak öğrencilerin yaratıcı yazma becerilerinin incelendiği bu çalışmada, nitel araştırma desenlerinden olgubilim olarak tasarlanmıştır. Çalışma kapsamında nitel verilerin elde edilmesi aşamasında dört masal grubu oluşturulmuş ve veriler temalandırılmıştır. Dört ana tema etrafında 19 alt temaya ulaşılmıştır. Nicel veri olarak da bu temalandırmaların sınıf düzeyi açısından verileri tablolar halinde verilmiştir. Çalışmanın nitel verilerinden elde edilen bulgulardan ise uygulanan yaratıcı yazma derslerinin öğrencilerin yaratıcı yazma sürecinde masal birleştirme ve uygulama sürecinde masal metnini yaratıcı oluşturma ve üretmeye, yaratıcı anlama ve çözümlemeye, yaratıcı canlandırmaya ve yaratıcı özdeşleştirmeye ilişkin elde edilen nitel veriler sonucunda sınıf düzeyi bağlamında öğrencilerin gelişme kaydettikleri sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlara ilişkin verilerin analizi çalışma içinde ayrıntılı olarak sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Masal, Yaratıcılık, Yaratıcı Yazma
Oğuz Grubu Türk lehçelerinde pekiştirme ve kuralları
Bu çalışmada Oğuz grubu Türk lehçelerindeki pekiştirme unsurları ve pekiştirme kuralları tespit edilmeye çalışılmıştır. Tespit edilen pekiştirme unsurlarının Oğuz grubu Türk lehçelerindeki kullanımları, ses ve şekil değişimleri, kökenleri, kullanıldığı yerler örneklerle tespit edilmiştir. Bu amaçla Oğuz grubu Türk lehçeleri içinde yazı dili olarak kabul edilen Azerbaycan Türkçesinden sekiz, Türkmen Türkçesinden yedi, Gagavuz Türkçesinden altı eser taranmış, Türkiye Türkçesindeki pekiştirme unsurları ise dil bilgisi kitaplarından taranarak örnekleriyle birlikte verilmiştir. Giriş, İnceleme ve Sonuç kısmından oluşan çalışmanın "Giriş" bölümünde Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi ve Gagavuz Türkçesinin tarihî gelişimleri, alfabeleri ve dil özellikleri, pekiştirme ve pekiştirme türleri hakkında genel bilgiler verilmiştir. Araştırmanın "İnceleme" bölümünde ise pekiştirmenin oluşum şekilleri dört ana başlıkta incelenmiş ve taranan 21 eserden örnekler verilmiştir. Alıntı yapılan eserlerin adı, örnek cümlenin sonunda kısaltılarak sayfa numarası ile birlikte parantez içinde gösterilmiş olup bu cümlelerin orijinal imlası değiştirilmemiştir. Taranan eserlerde yer alan pekiştirme unsurlarının ses ve şekil değişimleri ayrıca tablolarda gösterilmiştir. "Sonuç" bölümünde ise Oğuz grubu Türk lehçelerindeki pekiştirme unsurları ve pekiştirme kuralları ile ilgili genel bir değerlendirme yapılarak konuyla ilgili tespit edilen bulgular özetlenmiştir. Ayrıca araştırma sonucunda elde edilen veriler tablo ve grafik şeklinde ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Dil, Gramer, Pekiştirme, Pekiştirme Kuralları, Oğuz Grubu Türk Lehçeleri
Ortaokul (5,6,7 ve 8. sınıf) Türkçe dersi kazanım kavrama testlerindeki soruların Türkçe öğretim programı ve ders kitapları açısından incelenmesi
Bu araştırma 2022-2023 eğitim öğretim yılında hazırlanan ve halen uygulamada olan ortaokul Türkçe kazanım kavrama testlerindeki soruları, Türkçe ders kitapları ve Türkçe öğretim programı kazanımları açısından incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın inceleme nesnelerini; ortaokul 5,6,7 ve 8. sınıflar için kullanılan kazanım kavrama testindeki sorular, ortaokul Türkçe öğretim programındaki okuma ve kısmen yazma becerileri kazanımları ve ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki etkinlikler oluşturmaktadır. Araştırmada çalışma materyalleri olan kazanım kavrama testi sorularının, Türkçe öğretim programındaki ilgili kazanımların ve Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin incelenmesinde doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmadaki veri toplama sürecinde kazanım kavrama testleri, Türkçe ders kitapları etkinlikleri ve Türkçe öğretim programı kazanımları incelenerek kazanım testlerindeki konu sınıflandırmasına uygun olarak tablolar oluşturulmuştur. Elde edilen veriler oluşturulan tablolar yardımıyla içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonucunda kazanım kavrama testlerinin Türkçe öğretim programında yer alan kazanımları ve Türkçe ders kitaplarındaki etkinlikleri ne derece yansıttığı sorularına cevap aranmıştır. Araştırma sonucunda 5,6 ve 7. sınıf kazanım kavrama testlerinin konulara göre düzenlendiği ve ders kitabı etkinlikleriyle büyük oranda uyumlu olmadığı, aynı konuyu içeren birden fazla test bulunduğu, farklı konuların aynı testlerde yer aldığı ve ders kitabındaki etkinliklerde geçmeyen ya da çok az etkinlikte geçen konuların kazanım kavrama testlerinde çok fazla soruda yer aldığı görülmüştür. 8. sınıf kazanım kavrama testlerinin ise ders kitabındaki gibi temalar halinde düzenlendiği görülmüştür. Araştırma sonucunda bütün sınıf gruplarında kazanım kavrama testlerinin ders kitaplarına uygun olarak ya temalar halinde ya da tek bir konuyu içerecek şekilde düzenlenmesi önerilmiştir.
Tarık Dursun Kakınç'ın "Hoşça Kal Küçük" adlı eserinin kök değerler açısından incelenmesi
Temel amacı değerlerle işlenmiş bilgi, beceri ve davranışlara sahip bireyler yetiştirmek olan Türk millî eğitim sisteminde değerler, öğretim programları ışığında bireylere kazandırılan bilgi, beceri ve davranışları bütünleyen yapı taşları olarak görülmektedir. Öğretim programları, dayandıkları temel ilkeleri, kökleri yüzyıllar öncesine uzanan değerlerden almaktadır. Günümüzde değerler eğitimi, bütün öğretim programlarına içkindir. Bu içkinlik, müstakil bir program, öğrenme alanı, ünite veya konu belirleyip uygulamak biçiminde değildir. Türk eğitim sisteminde değerler eğitimi, bütün öğretim programlarında temel ve nihaî amaç olarak yer almaktadır. Değerler eğitiminde Türkçe eğitimi alanının önemli bir rolü vardır. MEB'in TDÖP'de (2019) belirttiği "kök değerler" adâlet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverliktir. Türkçe eğitiminde öğrencilere kök değerlerin kazandırılması için temel materyal metindir. Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin nitelikleri öğretim programında sıralanmıştır. Bu niteliklere sahip metinler, değerler eğitimine kaynak oluşturmaktadır. Bu açıdan hem MEB Tâlim ve Terbiye Kuruluna bilimsel veri sağlamak hem de öğretim programlarının uygulayıcısı olan öğretmenlerin öğrencilere kitap tavsiyelerinde kılavuz olması bakımından edebî eserler üzerinde "kök değerler" araştırması yapılması önemli ve gereklidir. Bu çalışmada, Tarık Dursun Kakınç'ın "Hoşça Kal Küçük" isimli eseri, TDÖP'de (2019) belirtilen kök değerler çerçevesinde incelenmiştir. Kök değerlere uygunluğu tespit edilen bulgular sınıflandırılmış, bunların değerler eğitiminde hangi bağlamlarda yararlı olabilecekleri yönünde yorum ve önerilerde bulunulmuştur. Kök değerlerin eserdeki görülme sıklığı tablo hâlinde gösterilmiştir. Çalışmada "Hoşça Kal Küçük" romanının bütün kök değerleri işlediği görülmüş ve değerler eğitimi için etkili bir kaynak olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.