Bilgisayarlı tomografi görüntüleri üzerinden skapulanın incelenerek yaş tayininde kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Yaşayan bireylerin yetişkin yaş grubunda olup olmadığı ya da farklı yasal düzenlemelerin gerektirdiği yaş sınırlarının belirlenmesinde radyolojik yöntemlerin kombine edildiği adli tıbbi değerlendirmeler yapılabilmektedir. AGFAD Adli Yaş Tayini Üzerine Uluslararası ve Disiplinler Arası Çalışma Grubu) yaş tayini için; fizik muayene ile birlikte sol elin X-ray incelemesinin ve çene bölgesine yönelik çekilen orthopantomogram ile yapılan dental değerlendirmenin birlikte kombine edilmesini önermektedir. Eğer kişinin eli iskelet gelişimi tamamlanmış ise, kişinin 18 veya 21 yaşına ulaşıp ulaşmadığını tahmin edebilmek için ilave olarak klavikulaların X-ray incelemesi veya bilgisayarlı tomografi ile çekilen görüntülerinin de incelenmesi önerilmektedir. Günümüzde; Schmeling ve arkadaşları tarafından yaş tayini amacıyla geliştirilen, klavikula mediyalinin BT ile değerlendirilmesine yönelik evreleme sistemi kabul görmektedir. Evreleme sistemlerinin kullanımı sadece klavikula ile sınırlı kalmamış ve iskelet sistemindeki birçok kemik üzerinde görüntüleme yöntemleri kullanılarak yaş tayini amacıyla çalışmalar yapılmıştır. Çalışmamızda; toraks BT görüntülemelerinden skapulaya ait ossifikasyon merkezleri Schmeling ve arkadaşları tarafından tanımlanmış metoda göre değerlendirilerek elde edilen verilerin yaş tahmininde kullanılabilirliği araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 397 olgunun toraks tomografisi dahil edildi. Tomografilerde, sol skapulada bulunan 6 adet ossifikasyon merkezi, Schmeling ve arkadaşları tarafından tanımlanmış olan 5 evreli metoda göre değerlendirilerek evrelendirildi. Rastgele 20 olgu seçilerek aynı incelemeci tarafından tekrar ve 2. bir incelemeci tarafından incelenerek çalışmamızın intraobserver ve interobserver değişkenliği değerlendirildi. Çalışmadan elde edilen verilerin, IBM SPSS 22.0 istatistik programı kullanılarak istatistiksel analizi yapıldı. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 397 olgunun 248'i (%62,5) erkek ve 149'u (%37,5) kadınlardan oluşmaktadır. Yaş ortalaması, çalışma popülasyonunun tamamında 19,832 ± 6,4918, erkek olgularda 20,167 ± 6,4153 ve kadın olgularda 19,276 ± 6,6014 olarak saptandı. Her iki cinsiyette de, skapulaya ait her bir ossifikasyon noktasında tespit edilen ossifikasyon evresi ile yaş arasında iyi bir korelasyon bulundu. Elde edilen korelasyon p<0.001 değeri ile anlamlıydı. Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda değerlendirilen ossifikasyon merkezlerinde, evre 1 kadın olguların tamamının 18 yaşın altında olduğu ve inferior uç ossifikasyon merkezi dışında, çalışmamızda incelenen diğer ossifikasyon merkezlerinde evre 2 kadın olguların tamamının 18 yaşın altında olduğu görülmüştür. İnferior uç ossifikasyon merkezi dışında, çalışmamızda incelenen diğer ossifikasyon merkezlerinde, evre 1 erkek ve evre 2 erkek olguların tamamının 18 yaşın altında olduğu görülmüştür. Kadın ve erkek olgularda, 18 yaşından sonra ilk defa görülen evrenin olmadığı görülmüştür. İntraobserver ve interobserver değerlendirmeler sonucunda, çalışmamızın tekrar edilebilirlik düzeyinin iyi olduğu gözlenmiştir. Tıbbi nedenlerle daha önceden çekilmiş toraks tomografilerinde ve klavikulanın yaş tayini amacıyla çekilmiş bilgisayarlı tomografilerinde skapulanın da değerlendirilerek, adli yaş tayinlerine katkıda bulunulabileceğini düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Adli yaş tayini, skapula, adli antropoloji, bilgisayarlı tomografi