Bilimsel etik bağlamında öğrencilerin ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri

Etik son yıllarda üzerinde önemle durulan bir konu haline gelmiştir. Etik, insanların kişisel tercihlerle, töresel, ahlaksal davranış şekilleri ve görüşleri ile ilgili her şeydir. Etik, toplumun bakış açısını dikkate alarak bireylerin uygun ve uygun olmayan davranışlarını belirler. Bireylerin bu davranışları öğrenmesi ve benimsemesi ise formal ve informal süreçlere bağlıdır. Bu süreçler içerisinde en önemlisi ise formal olan yani eğitim sürecidir. Eğitim sürecinde bireye etik normların kazandırılmasının bir yönü olarak eğitim hayatı boyunca ihtiyaç duyacağı bilimsel etiğin kazandırılmasıdır. Bilimsel etik normlarının kazandırılması öğrencilerin eğitim sürecinde yapacakları çalışmalarda yararlanacakları kaynakların bir emek ürünü olduğunu fark etmesini sağlayabilir. Bu yönüyle Sosyal Bilgiler programında kazandırılacak değerler arasında bilimsel etik ile ilgili çeşitli kavram ve değerler yer almaktadır. Öğrencilere bu değerlerin kazandırılması gelecek eğitim yaşantıları açısından önem arz etmektedir. Öğrencilerin bilimsel etik değerlere uyma durumlarının sorgulanması sosyal bilgiler program hedeflerinin gerçekleşme durumunu ortaya koymak açısından önemlidir. Öğretmenin tüm toplumlarda saygı gören, kutsal kabul edilen yüksek konumu ve etik değerlerin oluşmasında bu son derece önemli rolü, öğretmenlerin bilimsel etik değerlerini sorgulama ihtiyacı hissettirmiştir. Diğer önemli bir nokta ise öğretmenlerin eğitim öğretim sürecinde etik değerlerin öğretilmesinde bu normlara uygun davranıp-davranmadıklarıdır. Bu nedenle öğrencilerin; öğretmenlere ilişkin etik algıları ideal bir toplum oluşturmak ve etik konusunda eğitim hedeflerinin ne düzeyde gerçekleştiğini belirlemek bu araştırma için önem arz etmiştir. Bu araştırma nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırmaları ile desenlenmiştir. Araştırmanın birinci kısmında "birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci ve sekizinci" alt problemlere ilişkin öğrenci görüşlerini belirlemek amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Adıyaman ili merkez ilçesinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı genel okullarda okuyan 5, 6 ve 7 sınıf öğrencilerinin hem kendileri ile ilgili hem de bu okullarda çalışan Sosyal Bilgiler öğretmenleri ile ilgili bilimsel etik ilkelere uyma durumlarına ve sıklığına ilişkin 5, 6 ve 7 sınıf öğrencilerinin görüşleri var olan şekliyle betimlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın ikinci kısmında, "dokuzuncu ve onuncu" alt problemlerine ilişkin 5, 6 ve 7 sınıf öğrencilerinin bilimsel etik ilkelere uyma durumlarını ve öğretmenlerin bilimsel etik ilkelere uygun davranım durumlarına ilişkin Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin görüşlerini belirlemek amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim araştırma deseni kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu, Adıyaman ili merkez ilçesinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı genel okullarda okuyan 5, 6 ve 7 sınıf öğrencilerinden oluşan 1002 kişi ile bu okullarda çalışan 25 kişilik Sosyal Bilgiler öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışma verilerinin toplanması iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın birinci aşamasında öğretmenlerden verilerin toplanması amacıyla standartlaştırılmış açık uçlu görüşme formu kullanılmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında ise İlköğretim öğrencilerinin algısına göre, hem öğretmenlerin hem de öğrencilerin bilimsel etiğe ilişkin değerlere uyma durumlarını ölçen, Öğrenci Görüşüne Göre Bilimsel Etik Değerler Anketi geliştirilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen sonuçlara ilişkin öğrencilerin bilimsel etiğe ilişkin algıları cinsiyet, sınıf düzeyine göre farklılaşmamaktadır. Elde edilen bulgular okul türü değişkenine göre incelendiğinde ise imam hatip ortaokulu öğrencilerinin lehine oluşan farklılaşma bu okul türünün programında yer alan dini ve ahlaki değerlerin yoğunlukta olmasının etkili olduğu ifade edilebilir. Araştırma sonucunda Sosyal Bilgiler not ortalamasına göre oluşan farklılaşma ise ders başarısı düşük öğrencilerin ders başarısı yüksek öğrencilere göre bilimsel etik ilkelere daha az dikkat ettikleri elde edilen bulgular doğrusunda söylenebilir.