Bilimsel süreç becerilerinin başarı amaç yönelim aracılığıyla fen bilgisi öğretmen adaylarının üniversite kimya derslerindeki fen öğrenme anlayışlarını yordaması

Amaç: Bu çalışmanın amacı, kimya derslerinde öğrenim gören fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerinin doğrudan veya aracı değişken olan başarı amaç yönelim üzerinden fen öğrenme anlayışlarını ne düzeyde yordadığını incelemektir. Materyal ve Yöntem: İlişkisel tarama modellerinin kullanıldığı bu çalışmada değişkenler arasındaki ilişkiye ilişkin dört kuramsal model test edilmiştir. Veriler 2019-2020 öğretim yılında Eğitim Fakültesi / Fen Bilgisi Öğretmenliği programında öğrenim görmekte olan 542 1. ve 2. sınıf öğretmen adaylarından toplanmıştır. Çalışmanın örneklemi seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun/amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırma için veri toplama aracı olarak "Bilimsel Süreç Becerileri Testi", "Başarı Amaç Yönelim Ölçeği" ve "Fen/Kimya Öğrenme Anlayışları Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada değişkenler arası ilişkiler korelasyon analizi ile, varsayılan hipotezler ise temel aracılık modeli çerçevesinde SPSS aracı değişken analizi ile belirlenmiştir. Bulgular: Fen öğrenme anlayışının uygulama, bilgileri anlama ve bilgileri farklı bir bakış açısıyla yorumlama alt boyutları ilk hipotezde ifade edildiği gibi öğrenme amaç yönelimi üzerinden bilimsel süreç becerilerini yordanmıştır. İkinci hipotezde ise bilimsel süreç beceri düzeyinin fen öğrenme anlayışının hesaplama alt boyutunu negatif yönde doğrudan ve başarı amaç yönelimin performans kaçınma ve yaklaşma eğilimi üzerinden dolaylı olarak yordamadığı belirlenmiştir. Üçüncü hipotezde bilimsel süreç beceri düzeyinin fen öğrenme anlayışının ezberleme ve test çözme alt boyutlarını doğrudan negatif düzeyde yordarken, performans kaçınma/yaklaşma aracı değişkenleri analize girdiğinde yordamadığı tespit edilmiştir. Son olarak Kimya derslerinde bilimsel süreç beceri düzeyinin fen öğrenme anlayışının niceliksel alt boyutundan bilgileri arttırma alt boyutunu doğrudan ya da dolaylı olarak pozitif yönde yordamıştır. Sonuç: Hipotezlere ilişkin bulgular incelendiğinde, fen bilgisi öğretmen adayları sorgulamanın önemli olduğu öğrenme ortamlarında bilimsel bilgiye ulaşmaya çalışıyorsa, bilimsel süreç becerileri aktif olarak kullanılmaktadır. Öğrenme ortamında aktif olan bu bireyler öğrenme yaklaşım performansı göstermektedir. Fen öğrenme anlayışlarında ise içsel motivasyonel yönelimde ilerledikleri gözlemlenmiştir. Bilimsel süreç becerilerinin düşük düzeyde kazanıldığı/kazanılmadığı öğrenme ortamındaki bireyler performans yaklaşım / kaçınma hedefleri gösterebilir. Bu bireylerin fen öğrenme anlayışları dışsal motivasyonel yönelimde ilerlemektedir. Anahtar Kelimeler: Aracılık Etkisi, Başarı Amaç Yönelim, Bilimsel Süreç Becerileri, Fen Bilimleri Öğretmen Adayları, Fen Öğrenme Anlayışı, Üniversite Kimyası.