Bimalleoler eşdeğeri ayak bilek kırıklarında deltoid bağ onarımının uzun dönem ayak bilek fonsiyonel skorlarına etkisinin incelenmesi

Günlük pratiğimizde sıkça karşılaştığımız ayak bileği kırıkları, tüm kırıkların % 10'unu oluşturmaktadır1,2. Ayak bileği kırıkları içerisinde de bimalleoler eşdeğeri kırıklar sık görülmektedir. Bu tip yaralanmalarda, lateral malleol kırığına sindesmotik bağ hasarı ve deltoid bağın yüzeyel ve derin liflerinin rüptürleri eşlik edebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, bimalleoler eşdeğeri kırıklarda deltoid bağ onarımının uzun dönem ayak bilek fonksiyonel skorlarına etkisini incelemek ve ideal tedavi yöntemini belirlemektir. Ocak 2015- Haziran 2022 tarihleri arasında hastanemiz ortopedi kliniğine başvuran hastalar mevcut hastane kayıt sisteminden retrospektif olarak tarandı. Çalışmaya; 18 yaş ve üzeri, en az 12 ay takibi bulunan, lateral malleol kırığına eşlik eden medial taraf hassasiyeti, medial tarafta bulunan ekimoz, gap varlığı ve şişliğin eşlik etmesi nedeniyle preoperatif görüntüleme yöntemleri ile deltoid bağ rüptürü tanısı konulan, lateral malleol kırığına açık redüksiyon-internal fiksasyon ile birlikte deltoid ligament onarımı yapılan veya deltoid ligament rüptürü konservatif takip edilen hastalar dahil edildi. 12 aydan daha kısa takip süreli, konservatif takip edilen, multitravma ya da aynı taraf alt ekstremite de eşlik eden kırığı veya deformitesi olan, mobilizasyon kapasitesi olmayan, geçirilmiş ayak bileği cerrahi öyküsü olan, açık kırık, eşlik eden nörovasküler yaralanması olan hastalar çalışmadan çıkarıldı. Dahil edilme kriterlerine uyan 31 erkek ve 22 kadından oluşan toplam 53 kişilik hasta grubu ile çalışmaya başlandı. Hasta grupları 2 farklı cerrahın 2 farklı cerrahi yöntemi benimsemesiyle, deltoid bağ onarımı yapılan 27 hasta Grup 1'i oluştururken, deltoid onarımı yapılmayan 26 hasta Grup 2'yi oluşturdu. Kırık tipleri Lauge-Hansen sınıflamasına göre sınıflandırıldı. En az 12 aylık takip sonrası hastaların AOFAS (The American Orthopaedic Foot&Ankle Society), OMAS (Olerud Molander Ankle Score) ve VAS (Vizüel Analog Sklası) skorları ayrı ayrı değerlendirildi. Ayrıca hastaların yaş ve cinsiyet gibi demografik verileri, toplam hastanede yatış süreleri, atel uygulama süreleri, tam yük verme zamanları, uygulanan sindesmotik eklem fiksasyonları ve posttravmatik osteoartrit varlığı değerlendirildi. Hastalar postoperatif 2. haftaya kadar kısa bacak atelle takip edildi. 14. günde hastaların süturleri alındı ve atelleri çıkarılarak ayak bileği aktif ve pasif fleksiyon hareketlerine izin verildi. Hastaların postoperatif 6. haftaya kadar cerrahi uygulanan ekstremitelerine yük vermesine izin verilmedi. 6. haftanın sonunda koltuk değneği yardımıyla tolere edebildiği kadar yük verildi. 8. haftanın sonunda hastaların desteksiz aktif yük vermesi sağlandı. Gruplar arası değerlendirmede, non-parametrik bir test olan Mann Whitney-U testi kullanıldı. Gruplar arasında; yaş (p=0,78), cinsiyet (p=0,5), VAS (p=0,94), preoperatif bekleme süresi (p=0,38), toplam yatış süresi (p=0,5), alçı içerisindeki takip süresi (p=0,68), sekonder osteoartrit varlığı (p=0,3), tam yük vermeye başlama zamanı (p=0,78) ve klinik takip süresi (p=0,15) açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu. Sindesmotik eklem fiksasyonu (p=0,002), AOFAS (p=0,04), OMAS (p=0,01) açısından istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu gözlendi. Sonuç olarak çalışmamızda; ayak bileği instabilitesinde sindesmotik bağ kompleksinin fiksasyonunun, deltoid bağ rüptürü onarımına göre daha önemli olduğu bulunmuştur. Bu tarz kırıklarda sindesmotik bağ hasarı derecesini belirlemek ve tedaviyi ona göre şekillendirmek en önemli basamaktır. Çalışma sonuçlarımıza göre; deltoid bağ rüptürünü rutin olarak onarımını önermemekteyiz. Anahtar Kelimeler: bimalleoler eşdeğeri ayak bilek kırıkları; deltoid ligament rüptürü