Bingöl ilindeki sığırcılık işletmelerinin yapısal özellikleri ile yetiştiricilerin sosyo-demografik özellikleri, yetiştiricilik tercihleri ve sorunlarının araştırılması

Sığır yetiştiriciliği, insan beslenmesinde önemli bir kaynak olan et ve süt ürünlerinin üretimi açısından kritik bir yere sahip olup, kırsal alanlarda yaşayan insanlar için önemli bir istihdam alanıdır. Bu nedenle, ulusal düzeyde stratejik bir sektördür. Türkiye'de sığırcılık faaliyetlerine olan ilginin artmasıyla birlikte, birçok işletme sığırcılıkla ilgilenmekte ve sektördeki faaliyetler giderek artmaktadır. Bingöl, son yıllarda sığırcılık konusunda önemli yatırımların yapıldığı ve sektörde gelişmekte olan bir il konumundadır. Bu çalışma, Bingöl ilindeki sığırcılık işletmelerinde; sığır yetiştiricilerinin sosyo-demografik özelliklerini, yetiştiricilik tercihleri ve sorunlarını, işletmelerin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, Bingöl ili ve ilçelerinde toplam 372 işletme sahibiyle yüz yüze yapılan anketlerden ve işletme ziyaretleri sırasında elde edilen verilerden yararlanılmıştır. Çalışmada, yetiştiricilerin %57.0'sinin 18-50 yaşları arasında olduğu, %71.2'sinin sığırcılıktan başka gelir kaynağı olmadığı, %87.9'unun birlik üyeliğinin bulunmadığı, %61.8'inin hayvancılık yapmaktan memnun olmadığı, %88.4'ünün yem fiyatları yüksekliğinden şikâyetçi olduğu, %63.0'ünün pazar sorunlarının bulunduğu belirlenmiştir. İşletmelerin %22.0'sinin düzenli veteriner hizmeti aldığı, tamamının zorunlu Şap, Sığırların Nodüler Ekzantemi ve Brusella aşılarını yaptırdığı, %54.0'ünün kayıt tuttuğu, %92.5'inin Simental ırkı yetiştirmeyi tercih ettiği, %72.6'sında ahırların evden bağımsız olduğu, %48.4'ünün 6 aydan fazla mera hayvancılığı yaptığı, %52.7'sinin kaba yem olarak en çok saman kullandığı, %69.9'unun yem bitkisi üretmediği, %74.2'sinde sağımı kadınların yaptığı, %32.8'inde suni tohumlama uygulandığı belirlenmiştir. Yetiştiricilerin suni tohumlama yaptırma durumları ile hayvan sayıları arasında (p<0.01); yetiştiricilerin yaşları ile işletmelerindeki hayvan sayıları, hayvanlarına verdikleri kaba yemler ve yem bitkisi üretme durumları arasında ve yetiştiricilerin hane halkı sayısı ile buzağı büyütme yöntemleri arasında istatistiki olarak önemli farklılıklar belirlenmiştir (p<0.05). Sonuç olarak, işletmelerde yetiştiricilerin barınak tipi tercihi konusunda yeterli düzeyde bilgi sahibi olmadıkları, ahırların havalandırma ve altlık gibi kriterler yönünden yetersiz oldukları belirlenmiştir. Yetiştiricilerin tamamının hayvan sağlığı konusunda zorunlu aşılama programlarına katıldıkları anlaşılmıştır. Yetiştiricilerin en fazla pazar ve yüksek yem fiyatlarını sorun olarak beyan ettikleri tespit edilmiştir. Bingöl ilinde yetiştiricilerin barınak tasarımları ve yetiştirme yöntemleri konusunda eğitimler ve teşviklerle desteklenmesinin ve pazar imkânlarının geliştirilmesinin; sığırcılıktan elde edilen gelirleri artıracağı dolayısıyla da Bingöl ilinin sığırcılık potansiyelini yükselteceği öngörülmektedir.