Bir Cumhuriyet sanayisi örneği olarak SEKA

Bu tez çalışması, SEKA'nın 1981'den itibaren Ar-Ge alanında yaptığı bütün faaliyetlerin incelemesini kapsamaktadır. Çalışmanın amacı, Ar-Ge sürecini ve elde edilen sonuçları ortaya koymaktır. SEKA'da Ar-Ge süreci, geniş bir arşiv çalışması sonucunda aydınlatılmıştır. Söz konusu arşiv kaynakları, SEKA Dokümantasyon Merkezi'nden temin edilmiştir. SEKA Ar-Ge faaliyetleri, tür bakımından Alternatif ve Yardımcı Ham Madde Geliştirme, Kenaf ve Verimlilik Çalışmaları olarak üçe ayrılmıştır. Alternatif ve Yardımcı Ham Madde Geliştirme ve Kenaf bölümlerinde müessesenin temel amacı, selüloz üretiminde odun yerine ikame edilebilecek bir alternatif ham madde bulabilmektir. Ormanların ekolojik olarak vazgeçilmez bir unsur olması, doğru bir ağaç yetiştirme politikasının eksikliği ve selülozun dışarıdan ithal edilmesi nedeniyle bu çalışmalar önemli bir yer kaplamaktadır. Ayrıca selülozun dışarıdan ithal edilmesinde bir diğer sorun, oluşan ekonomik dar boğazlar sebebiyle fiyatının çok yükselmesidir. SEKA söz konusu sorunlar sebebiyle dünya literatürünü gözününde bulundurarak fabrikalarının hususi ihtiyaçlarına göre alternatif ham madde ve yardımcı maddeler konusunda çözüm yolları aramıştır. Verimlilik çalışmalarında ise müessese, kamu kurumları ve uluslarası kuruluşlar ile birlikte verimlilliği artırma ve maliyeti azaltma çalışmaları yapmıştır. Başta Avrupa Kalkınma Sınayi Örgütü olan UNİDO ve üniversiteler bu konuda SEKA'nın en önemli çalışma ortaklarıdır. SEKA, Ar-Ge'yi etkileyen sorunlar kapsamında Avrupa kâğıt sanayisi ile karşılaştırılmıştır. ArGe üzerinden yapılan bu karşılaştırmalı analiz, fabrikalardaki makinelerin boyut ve hızlarından, üretim ve kapasitelerine kadar birçok göstergeyi kapsamaktadır. Bu analizle birlikte SEKA'nın yatırım ve maliyetler konusundaki problemleri kâğıt sanayisi çerçevesinde ortaya koyulmuştur. Ar-Ge çalışmalarının rekabet edebilecek düzeyde olması için gerekli yatırım ve teknolojiye sahip olunması şarttır. SEKA'nın bir Kamu İktisadi Teşebüs olarak kullandığı kâğıt makinelerinin eski olması, yatırımların 1980‟den sonra özelleştirme ile azalması ve kâğıt ana ham maddelerinde dışarıya karşı bağımlılık Ar-Ge çalışmalarını olumsuz etkilemiştir. Sonuç olarak SEKA'da Ar-Ge faaliyetleri, sürdürülebilir bir ekonomik büyümeye değil, müessesedeki var olan sorunları çözmeye yöneliktir. Tüm bu etkenler, SEKA'nın 2000'li yıllarda sahneden çekilmesine sebep olmuştur. Anahtar Sözcükler SEKA, Ar-ge, Kâğıtçılık, Kâğıt Sanayi, KİT