Bir dışsallık örneği olarak ekoköyler: Türkiye ve bazı Avrupa ülkeleri karşılaştırması

Bir piyasa başarısızlığı olarak kabul edilen dışsallıkların; günümüzde ulaşmış olduğu boyutlar, onları küresel çapta değerlendirmemizi ve içselleştirme yollarının da küresel boyutta geliştirilmesini gerektirmektedir. Bu nedenle çalışmamızda öncelikle, dışsallıklar teorisi kapsamında; literatürdeki dışsallık tanımlarına, dışsallık sınıflandırmalarına ve dışsallıkların içselleştirilmesinde kamusal ve piyasa temelli çözüm önerilerine yer verilmiştir. Yaklaşık 250 yıllık sanayileşme süreci sonucunda ulaştığımız modern çağda insanlık kendisini; iklim krizi, doğal kaynakların azalması, kuraklık, hızlı nüfus artışı, artan yoksulluk, kırdan kente göç ve kent kapasitelerinin alarmı, gıda güvenliğinin tehlikesi gibi gün geçtikçe önlenmesi daha da güçleşen sorunlar içerisinde bulmuştur. Bu sorunlar esasında bireysel ve basit ekonomik davranışlarımızın, oluşturdukları dışsal etkilerin kümülatif sonucudur. Ekolojik kaygılardan uzak, tüketime dayalı hayat biçimlerimizin; yaşamakta olduğumuz çevresel, ekonomik ve kültürel sorunlar üzerinde ne kadar etkili olduğu birçok disiplin tarafından tartışılmakta ve irdelenmektedir. Bahsi geçen sorunları önlemek ve gidermek için her disiplin farklı çözüm yolları önerebilmektedir. Bu sorunlara bütüncül bir çözüm getirmeyi amaçlayan yaklaşımlardan biri de sürdürülebilir bir yaşam modeli sunan ekoköy hareketidir. Bu çalışma, ekoköylerin; ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda çeşitli dışsallıklar doğurduğu ve var olanların haricinde yeni dışsal etki potansiyellerinin de olduğu iddiası üzerine gerçekleştirilmiştir. Bu iddia çerçevesinde çalışma kapsamında Türkiye'den ve Avrupa'dan seçilen dörder ekoköy girişimi; ekolojik, ekonomik ve sosyal yönleri ile incelenerek neden oldukları dışsallıkların tespiti ve karşılaştırılması yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Dışsallık, ekoköy, sürdürülebilirlik, ekoloji, yeşil ekonomi.