Bir fabrikada çalışanların psikolojik sermaye ve uykululuk düzeylerinin iş kazası oluşumuna etkisinin incelenmesi

GİRİŞ VE AMAÇ: İş kazası iş sağlığının en önemli unsurlarından biridir. Çok sayıda birey iş kazaları sonucunda sosyal ve ekonomik açıdan önemli sorunlar yaşamaktadır. Çalışmamızda bir fabrikada çalışanların psikolojik sermaye ve uykululuk düzeylerinin iş kazası oluşumuna etkisinin incelenmesi hedeflenmiştir. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmaya 15 Mayıs - 31 Temmuz 2016 tarihlerinde, özel bir fabrikada çalışan 658 birey dahil edilmiştir. Veriler, Görüşme Formu, Psikolojik Sermaye Ölçeği (PSÖ) ve Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ) kullanılarak toplanmıştır. Analizler bilgisayar ortamında Lilliefors‟lu Kolmogorov-Smirnov testi, histogram grafiği, normal dağılım eğrisi, skewness ve kurtosis, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis Varyans Analizi, Benforonni düzeltme testi, Pearman's Korelasyon analizi testleri ile değerlendirilmiştir. BULGULAR: Çalışmadaki bireylerin yaş ortalamasının 31,17±7,29, %96,4'ünün erkek olduğu; %10,5'inin vardiyalı, %82,1'inin üretim departmanında çalıştığı ve %54,1'inin her gün düzenli 6-8 saat uyuduğu bulunmuştur. Çalışanların %12,8'i bir iş kazası geçirmiştir. İş kazası geçirmiş bireylerin EUÖ puan ortalaması 5,63±4,60, iş kazası geçirmeyenlerin ise 3,05±3,68 olarak bulunmuştur. İş kazası geçiren bireylerin EUÖ puan ortalaması, geçirmeyenlere göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır (p>0.05). İş kazası geçirmeyen bireylerin, iş kazası geçirenlere göre psikolojik dayanıklılık (z=-0,442, p=0,659>0,05) ve öz yeterlilik (z=-6,238, p=0,004>0,05) algıları anlamlı olarak yüksek olduğu bulunmuştur. İş kazası geçirme durumuna göre ölçeğin iyimserlik (z=-0,019, p=0,985>0,05) ve umut (z=-0,689, p=0,218>0,05) puan ortalamaları arasında anlamlı farklılıklar saptanmamıştır. SONUÇ: İş kazası geçiren bireylerin gündüz uykululuk durumunun daha yüksek, psikolojik sermeye düzeylerinin daha düşük olduğu bulunmuştur. İş kazası geçirme durumunun psikolojik dayanıklılık ve öz yeterlilik algısını olumsuz etkilediği saptanmıştır. İş kazası geçiren bireylerin diğerlerine göre iyimserlik ve umut algılarında fark bulunmamaktadır. Anahtar Kelimeler: Çalışma Yaşamı, Etkili Faktörler, Gündüz Uykululuk Hali, İş Kazaları, Psikolojik Sermaye.