Bir güneş patlamasının termosfer-iyonosfer sistemindeki etkilerinin incelenmesi

Güneş Patlamaları, güneş diskinde görülen ani ışıma artışlarıdır. Güneş patlamasından kaynaklanan ışıma artışının dünya atmosferindeki etkileri, günümüzde kullanılan iletişim ve konumlandırma teknolojilerinin aksamasına yol açmaktadır. İyonosfer-Termosfer sistemi atmosferin üst tarafında kalan sıcak ve iletken bir bölgedir. Bu bölgenin yapısı ve durumu, konumlandırma uydularının sinyalleri arasındaki faz gecikmesinden edan elde edilen Toplam Elektron Ölçütü verilerinde net bir şekilde açığa çıkmaktadır. Tez çalışması kapsamında Toplam Elektron Ölçütü verileri işlenerek, İyonosfer-Termosfer sisteminin X1.3 sınıfındaki örnek bir güneş patlaması sırasında gösterdiği değişkenlikler ve bozuntular araştırılmıştır. Örnek güneş patlaması seçilirken jeomanyetik aktivitenin ve gezegenler arasındaki ortamın sakin durumda olması gözetilerek patlama etkilerinin izole edilmesi amaçlanmıştır. Sonuç olarak güneş patlamasının İyonosfer-Termosfer sisteminde periyodik bozuntular oluşturduğu fakat bozuntu genliklerinin ve yaşam sürelerinin jeomanyetik alandan etkilendiği anlaşılmıştır. Elde edilen bulguları desteklemek ve patlama etkilerini daha detaylı araştırbilmek amacıyla küresel dolaşım modeli kullanılarak güneş patlamasının etkileri simüle edilmiştir. Simülasyon sonuçları, güneş patlamasının iyonosfer-termosfer sisteminde yol açtığı değişimleri genel hatlarıyla açığa çıkarmıştır.