Bir ve iki boyutlu sayısal modeller yardımıyla taşkın analizi: Kars Digor ilçesi merkez anadereleri örneği

Bu çalışmada, Kars ili Digor ilçesinde bulunan merkez ana derelerinin HEC-RAS bir boyutlu kararlı akım ve iki boyutlu kararsız akım modeli kullanılarak taşkın analizinin yapılması ve Mapper eklentisi yardımıyla taşkın tehlike ve risk haritalarının çıkartılması amaçlanmıştır. Ayrıca, bir boyutlu kararlı akım modelinin, kararsız bir akım olan taşkın modellemesinde taşkın kontrol ve yönetimi açısından uygulanabilirliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma alanına ait geometrik, akım ve sınır verileri Elektronik Kamu Alımları Platformu üzerinden ve Amerika Birleşik Devletleri Jeolojik Araştırma Kurumu'nun internet sayfasından temin edilmiştir. Yapılan bir ve iki boyutlu taşkın analizleri, ana kanal güzergâhı boyunca neredeyse her bölgede taşkın oluşacağını ve önlem alınması gerektiğini göstermiştir. Bu çalışmada ayrıca, bölgede DSİ tarafından benzeri taşkın çalışmaları sonrası taşkın önleme amaçlı inşa edilen taşkın kanalının HEC-RAS yardımıyla bir boyutlu kararlı akım analizi yapılmış ve bu kanalın taşkın önlemede yeterli olduğu görülmüştür. Bir boyutlu kararlı akım model çıktıları ile iki boyutlu kararlı akım model çıktıları akım karakteristikleri ve taşkın risk haritaları göz önüne alınarak karşılaştırılmış ve neticede bu çalışmada bir boyutlu kararlı akım modelinin taşkın durumlarında taşkın yönetimi açısından kullanımında sakınca olmadığı görülmüştür. Anahtar Sözcükler: HEC-RAS, taşkın modelleme, taşkın tehlike ve risk haritaları, taşkın kontrol ve yönetimi