A critical ethnographic understanding of lesson study as an EFL teacher Professional development strategy

Bu tez çalışması Türkiye'deki büyük bir devlet üniversitesindeki yabancı diller yüksekokulunda öğretmen mesleki gelişimi pratiğini eleştirel etnografya yöntemi ile inceler. Bu çalışmada bir okul bağlamında mesleki gelişimin nasıl uygulandığını ve bu pratiğin yabancı dil olarak İngilizce öğretmenlerini nasıl etkilediği araştırılır. Öğretmenlerin mesleki gelişimi algılarında paradigmatik bir değişim yaratmak için eleştirel bir anlayışla özgürleştirici bir yöntem uygulanmıştır. Bu bağlamda, iş birlikçi, öğretmen tarafından yürütülen bir mesleki gelişim modeli olarak tartışılagelen Ders İmecesi (Lesson Study), var olan yukarıdan aşağıya yaklaşımının aşağıdan yukarıya bir mesleki gelişim anlayışına dönüşebilmesi için tanıtılmıştır. Özetle çalışma (1) Ders İmecesinin nasıl kendini bir işbirlikçi ve öğretmen tarafından yönetilen bir aktivite olarak dışa vurduğunu, (2) -eğer varsa- bu modelin katılımcıların mesleki gelişim pratiklerine nasıl etki ettiğini, (3) ve -eğer varsa- modelin mesleki gelişim pratiği bakımından araştırma ortamını nasıl etkilediğini anlamayı amaçlar. Bu amaçlar aynı zamanda çalışmanın araştırma sorularını yansıtmaktadır. Analiz çerçevesi için bu tez çalışmasında Kültürel Tarihi Eylem Teorisi'ne başvurulmuştur. Eleştirel etnografya yöntemi ile paradigmatik benzerliğine binaen bu çerçeve, incelenen eylem sistemlerinin, bu eylemlerin vukuu bulduğu çevre ile ilişkili kültürel ve tarihi elementler ışığında çözümlenebilmesine olanak verir. Bununla ilişkili olarak, yüksekokuldaki beş İngilizce öğretmeninden oluşan bir topluluk, bir yarıyıl süresince bir Ders İmecesi sürecini takip etmiştir. Bu süre, araştırmacının gözlemini ve hazırlıklarını içeren bir hazırlık sürecini takip etmiştir. Çalışma, alan notu, yapay olgular ve mülakatlar gibi nitel veri toplama araçlarını kullanarak teorik çerçeve odaklı bir tematik içerik analizi ile yürütülmüştür. Çalışma sonucunda görülmüştür ki Ders İmecesi öncelikle bir meta-eylem olarak ele alınabilir; teorik çerçeve İngilizce öğretmenlerinin Ders İmecesi temelli mesleki gelişim pratiğini kendi başına bir eylem sistemi olarak çözümlenebilmesine olanak sağlamıştır. Eylem kolektif bir nesneye yönelen bir özne tarafından sürdürülür ve çıktılar kültürel ve tarihi temelli bir sistemde yerleşiktir. Bu anlayışla bulgular, Ders İmecesinin tekrarlayan yapısal özellikleri sayesinde bir meta-eylem olduğunu göstermektedir. Katılımcı öğretmenler üzerindeki etkileri ile ilgili olarak da Ders İmecesi, (1) öğretmenlerin pedagojik alan bilgilerinin arttırılması için özgün bir öğrenme alanı yaratmış, (2) yansıtıcı pratiği arttırarak hem bireysel hem işbirlikçi bir düzlemde bir arada bu pratiğin çıkmasını sağlamış, (3) dönüşlü mesleki gelişim pratiğini destekleyerek öğretmenlerin öğrenmesine kendini tekrarlayan bir etki yaratmıştır ve (4) hedef temelli eylem komünü kurarak öğretmenlerin sosyokültürel olarak mesleki gelişimlerini sağlamıştır. Son araştırma sorusuna ilişkin olarak da bulgular, Ders İmecesinin çalışmanın ölçeği sınırlarında bir dönüştürücü etki de yaratmıştır; bu tez çalışmasında raporlanan Ders İmecesi uygulaması, İngilizce öğretmenlerinin mesleki gelişimlerini dönüştürmek ve bu pratiği güçlendirmek için potansiyel olarak etkili bir anlayış ortaya koymaktadır. Daha sonraki çalışmalar, bu dönüştürücü modelin daha da geliştirilmesini sağlayarak bu bulgulara daha da ışık tutmalıdır. Takip eden araştırmalar öğretmenlerin öğrenme süreçlerinin dilbilimsel doğasını daha iyi anlamak için bu gibi dönüştürücü modellerde üretilen İngilizce öğretmeni mesleki gelişiminin dilini de incelemelidir.