Bir kendini ifade alanı olarak turizm: Festival, beden ve mekân

Festivaller antik çağlardan günümüze insanları sosyal, kültürel, dini ve ekonomik motiflerin etkisi ile bir araya getiren ve toplumsal yaşamda önemli roller üstlenen ritüellerdir. Tarihsel süreç içerisinde birbirinden farklı anlamlara sahip olan festivaller, modern ve postmodern yaklaşımlar ile birer turizm çekiciliğine dönüşmekte, yeni anlamlar ve roller üstlenmektedir. Günümüzde sayı ve çeşit açısından birbirinden farklı, uluslararası turizm hareketliliğinde önemli paya sahip çok sayıda festival düzenlenmektedir. Oldukça derin bir araştırma alanı sunan festivaller, etkinlik çalışmaları ve eleştirel turizm araştırmaları ile birlikte yeni dönüşümler yaşamaktadır. Festivallerde bilgi üretiminin etkinlik pratikleri gibi dinamik ve akışkan olması, post yapısalcı araştırmalar ile yeni sorgulama alanları yaratmaktadır. Bu alanlardan biri son yirmi yıldır dünya genelinde ilgi uyandıran pride temalı festivallerdir. Bu araştırma eril ve bedensizleşmiş bilgi üretimine getirilen sorgulamalardan yola çıkarak pride festivallerinde katılımcıların öznelliğine yer vermekte ve Amsterdam Pride Festivali'nin katılımcılara sağladığı ifade alanlarına odaklanmaktadır. Bu bağlamda ulusal ve uluslararası turizm literatürüne katkı sağlamaktadır. Araştırmanın amacı, önemli bir turizm pratiği olan pride festivallerinde ortaya çıkan bedensel ve mekânsal etkileşimleri öğrenmek, katılımcıların bedensel ifade alanlarını ve buna bağlı değerlendirmelerini inceleyerek yaşadıkları deneyimleri açığa çıkarmaktır. Katılımcı deneyimlerini anlama ve yorumla süreci nedeniyle araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmektedir. Amsterdam Pride Festivali'nde yapılan derinlemesine görüşmeler ve festivalin en önemli etkinliklerinden birine katılarak elde edilen katılımcı gözlemci notları niteliksel içerik analizine tabii tutulmuştur. Araştırmada elde edilen bulgular katılımcıların mekân ve beden etkileşiminde heteronormativiteden uzak ifade alanları yarattıklarını ve festival sırasında gerek mekânla gerek heteroseksüel turistlerle karşılaşmalarda kurulan etkileşim biçimlerinin deneyimlerini etkilediğini ve heteronormatif düzenden tamamen ayrılamadığını ortaya koymaktadır. Aynı zamanda söz konusu turizm olduğundan festivalin yapısal bir değişim ve dönüşüm yaşadığını göstermekte, pride festivalleri turizm ile birlikte eğlencesi de politik bir etkinliğe dönüşmektedir. Anahtar Kelimeler: Festival, beden, mekân, pride.