Bir kentsel mekânın davranışa etki eden duyu(m)sal yönlerinin irdelenmesi

Dünyamızı, yaşadığımız kenti algılamak ve bizi çevreleyen kentsel ögelerle iletişim kurmak için görsel algılama yanı sıra diğer duyu(m)sal kaynaklardan gelen bilgiler (işitsel, dokunma, koklama gibi) de oldukça önemli ve derin etkiler bırakan verilerdir. İnsanlar hissettikleri tüm duyu(m)sal veriler yardımıyla mekâna anlamlar yükler, aidiyet hisseder, mekana bağlanır ve mekânı bir 'yaşam alanına' dönüştürürler. Sürdürülebilir kentsel çevrenin tasarımında bu konunun oldukça önemli olduğu yapılan birçok araştırma tarafından belirtilmektedir. Bu noktadan hareketle, bu çalışmanın temel amacı; kentsel mekânın duyumsal (görsel/algısal-bilişsel/işitsel) karakteristiklerinin birbiri ile etkileşimini anlamak ve bu etkileşimlerin mekânı kullanan bireylerin davranışlarına olan etkilerini araştırmaktır. Çalışma kapsamında, araştırma alanı olarak Konya'nın tarihi kimliği ve merkezi işlevlerinin en yoğun şekilde yer aldığı, vizyonu açısından önemli bir aks olan Konya Hızlı Tren Garı-Mevlâna Türbesi arasındaki yaklaşık 3 km. uzunluğundaki aks örneklem alanı olarak seçilmiştir. Örnek aks üzerinde çalışmanın amacına yönelik olarak birtakım yöntemler kullanılmıştır. Öncelikli olarak ses yürüyüşü ve bu yürüyüşe eşlik eden anket uygulaması, ses şiddeti ölçümleri ile aksın işitsel karakteristikleri anlaşılmaya çalışılmıştır. Örnek aksın görsel karakteristiklerinin anlaşılması için alandan çekilen fotoğraflar ve kullanıcı bakış açısını ölçmek adına yürütülen anket görüşmelerinden faydalanılmıştır. Örnek olarak seçilen aksın algılanabilirliği noktasında ise aksa yönelik kullanıcılara çizdirilen bilişsel haritalar en temel veriler olmuştur. Tüm bu sıralanan yöntemler tek bir anket föyünde birleştirilmiş ve kullanıcı tüm bu aksı işitsel, görsel ve bilişsel açılardan değerlendirmiştir. Çalışma toplam 92 kişinin ankete katılması ile gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalara ek olarak, anket uygulamalarından bağımsız aks üzerinde çeşitli gün ve saat dilimlerinde aksın nasıl kullanıldığına yönelik davranış gözlemleri yapılmış, kayıtlar alınmış, davranış matrislerine bu bilgiler işlenmiş ve GIS ortamında davranış haritaları üretilmiştir. Daha sonraki aşamada tüm bu analizlerden elde edilen veriler bütünleştirilerek aks geneline ve aks üzerinde belirlenen odak noktalarına yönelik ayrıntılı değerlendirmeler yapılmış ve duyumsal karakteristiklerin mekânın kullanımındaki etkisi ortaya konulmuştur.