Bir sermaye birikim aracı olarak kentsel toprak rantının paylaşım süreci -Çevre düzeni planından imar planına-: Adıyaman kenti örneği

Sanayi kentinin sorunlarına çözüm bulmak için bilimsel bir disiplin haline gelen kent planlaması pratiği, tarihsel süreç içerisinde egemen sınıfın talepleri doğrultusunda farklı amaçları gerçekleştirmek üzere kullanılmıştır. Kamu yararını savunması gereken plancı, söz konusu egemen gücün isteklerini kâğıda döken bir teknik eleman konumuna itilmiştir. Neo-liberal dönem öncesinde küçük ölçekli çıkarların alanı olan kentler, 1980'li yıllarda, devletin yerel yönetimler aracılığıyla sermayeye kaynak aktarımını sağladığı kentsel yatırımlarla birlikte büyük ölçekli sermaye gruplarının odağı haline gelmiştir. Böylece kent toprağı hiç olmadığı kadar değer kazanmaya başlamıştır. Bu dönemde dünyada olduğu gibi Türkiye'de de yerelin önemi artmıştır. Kentsel rantın paylaşımının en önemli aracı olan imar planlarının, yüz yüze ilişkilerin görece yoğun olduğu yerel yönetimlere devredilmesi plan kararlarını esnek hale getirmiştir. Plan kararlarının esnekleşmesi imar haklarını ve imar planı sınırlarını esnekleştirmiştir. İmar planları ile üretilen artı değerin, sermaye birikim aracı olarak kullanılması yaygınlaşmıştır. Bu tezde, imar planı kararlarının kentsel rantın paylaşım sürecindeki etkileri Adıyaman Kenti örneğinde incelenmektedir. Anahtar Kelimeler: Kent Planlama, Kentsel Toprak, Kentsel Toprak Rantı.