Bir stres türü olarak kronik ağrı ve sağlık sonuçları arasındaki ilişkide ağrıyla başetme stratejilerinin aracı rolü: Özetkinlik inançlarının rolü

Bu çalışmada bir stres türü olarak kavramsallaştırılan kronik ağrı yaşantısı üç farklı yöntemle ölçülmüştür: ağrı şiddeti, çok boyutlu ağrı şiddeti, ağrı sıklığı x rahatsızlık düzeyi. Katılımcılara Bilgilendirilmiş Onam Formu, Sosyodemografik Özellikler ve Ağrı Bilgi Formu, Ağrıyla Başetme Envanteri, Genel Özyeterlilik Ölçeği, Ağrı Özetkinlik Ölçeği-2, Görsel Analog Skalası, West Haven Yale Çok Boyutlu Ağrı Envanteri ve Yaşam Değişimleri Anketi verilmiştir. Çalışmanın sonuçlarında ağrıya bağlı engellilik düzeyi ile en güçlü ilişkiyi ağrı stresi ölçümlerinden çok boyutlu ağrı şiddeti gösterirken; aktivite düzeyi ile ağrı stresi ölçümleri içinde ağrı sıklığı x rahatsızlık düzeyi göstermiştir. Ağrıya bağlı engellilik düzeyindeki değişimi, çok boyutlu ağrı şiddeti ve pasif başetme açıklamaktadır. Çok boyutlu ağrı şiddeti ile ağrıya bağlı engellilik düzeyi arasındaki ilişkide pasif başetmenin kısmi aracı rolü gözlenmiştir. Özetkinlik, ağrı stresinden bağımsız bir değişken olarak ağrıya bağlı engellilik düzeyini etkilemektedir. Ağrıya özgü özetkinlik hem doğrudan hem de pasif başetme aracılığıyla dolaylı olarak ağrıya bağlı engellilik düzeyini etkilemektedir. Diğer yandan aktivite düzeyini ağrı sıklığı x rahatsızlık düzeyi, aktif başetme ve genel özetkinlik bir arada açıklamaktadır. Aktivite düzeyindeki değişimin en güçlü yordayıcısının aktif başetme olduğu görülmüştür. Ağrıya özgü özetkinlik ise aktivite düzeyini hem doğrudan hem de aktif başetme aracılığıyla dolaylı olarak etkilemektedir. Çalışmanın sonuçları, kronik ağrı hastalarında multidisipliner tedavilerin önemine işaret etmektedir. Ağrıya bağlı engellilik düzeyini hedef alan müdahalelerin ağrı stresine ve pasif başetmeye odaklanmaları önerilirken; aktivite düzeyini hedef alan müdahalelerin ise özellikle ağrıya özgü özetkinlik ve aktif başetme yöntemlerine odaklanmaları önerilmektedir. Anahtar kelimeler: kronik ağrı, stres ve başetme, özetkinlik, ağrıya bağlı engellilik, aktivite