Bir toplumsal ilişki biçimi olarak borçla satın alma: Tarihsel ve mikro-sosyolojik bir inceleme

Borçla satın alma ilişkisini kuşatan sosyo-ekonomik bağlam, yerleşik kültürel örüntüler, demografik unsurlar ve hukuki çerçeveler erken finansallaşan ülkelerde ve Türkiye'de farklılık arz etmektedir. Bu anlamda tarihsel bir okumada ilk elden bir farklılık olduğu akla gelebilecekse de satış yerinde ve satış anında veresiye alışveriş, taksitle alışveriş ve kredi kartıyla alışveriş ilişkisinin nasıl kurulduğu, borca sadakatin nasıl ölçüldüğü, kredi limitinin nasıl tayin edildiği ve muhtemel kredi yeniden yapılanması şartlarının nasıl belirlendiğinin figürasyonel ve mikro-sosyolojik incelemesi çok temel örüntülerin ortaklığına işaret edecektir. Bu benzerlikte veresiye defteri, taksitle satış formu ve kredi kartı gibi ajansmanların ilişkiye dâhil olması ve bu ajansmanların maddi nitelikleri ile kayıt, ölçüm ve tayin süreçlerinde montajladığı örüntüler dikkat çekicidir. Öyle ki bu örüntüler yakından incelendiğinde modernleşme ve finansallaşma süreçleri ile ilgili hâkim anlatının öngördüğü gibi gelenekselden moderne, enformelden formele, öznelden nesnele, güvenden güvensizliğe, kişiler arası güvenden sisteme güvene, kişisellikten anonimliğe vs. bir çizgisel ilerlemeden bahsetmenin de mümkün olmadığı anlaşılacaktır. Formelleşmeye, nesnelleşmeye, güvensizliğe, sisteme güvene, anonimliğe iten bir kuvvet olduğu kadar enformelleşmeye, öznelleşmeye, güvene, kişiler arası güvene ve kişiselleşmeye iten bir karşı kuvvet de her zaman mevcuttur. Çalışma; Elias'ın figürasyonel yaklaşımına ve ülkeler arası karşılaştırmalı tarihsel bir çözümlemeye, Goffman'ın in situ etkileşim çözümlemelerine ve fail-ağ kuramının sağladığı kavramsal araçlara yaslanarak bir toplumsal ilişki biçimi olarak borçla satın almayı ele almaktadır.