Bir Yönetişim Aktörü Olarak Yargı'nın Mega Projeler Üzerine Etkileri: Türkiye Örneği

Yönetişim, politika sürecinin tek merkezli niteliğini dönüştürerek aktörler temelinde çeşitlendiren bir yönetim anlayışıdır. Bu itibarla kamu aktörlerinin yanında özel sektörü, sivil toplum kuruluşlarını, halkı, medyayı ve uluslararası kuruluşları da kapsayan bir katılım zeminini mümkün kılmaktadır. Bu durum beraberinde farklı toplumsal talep ve beklentilerin dikkate alındığı bir yapı ortaya çıkarırken aynı zamanda çıkar çatışmaları ve uzlaşmazlıkları da getirmektedir. Bu noktada politika sürecinin aksaması ve karar alma mekanizmasının işlevsiz hâle gelmesi söz konusu olmaktadır. Böyle durumlarda herkes üzerinde bağlayıcı bir konuma sahip olan bağımsız ve tarafsız yargının rolü, önemi ve konumunun tespiti önemli bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışma "yönetişimin aktörleri arasında yargı nerede durmaktadır" sorusuna bir yanıt bulmak amacıyla hazırlanmıştır. Bu kapsamda yönetişimin önemli ilkeleri arasında olan hukuk devleti ilkesini merkeze alarak yönetişimin aktörler bağlamında yeniden tanımlanması ve aktörler arasında bir ayrımın yapılması gerekliliğini vurgulamaktadır. Buna göre yönetişimin aktörlerini birincil (yürütme, özel sektör ve sivil toplum), ikincil (yasama ve yargı organı) ve tamamlayıcı aktörler (halk, medya ve uluslararası örgütler vb.) şeklinde yeni bir sınıflandırma ile ifade edilmesi gerektiği düşünülmektedir. Çalışma bu yönüyle literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır. Bunu da yönetişimin geniş uygulama alanına sahip olduğu mega projeler üzerinden ele almaktadır. Çalışmada Türkiye'de tamamlanan veya halâ devam etmekte olan 8 mega proje incelenmiştir. Mega projeler, farklı aktörler arasında çıkan uyuşmazlık ve anlaşmazlıklar ile her dönem yargıya taşınmaktadır. Temel karar verme yetkisine sahip olan yürütme, çeşitli gerekçeler ile devlet dışındaki aktörlerle karşı karşıya gelmektedir. Bu noktada yönetişimin ikincil aktörü olarak yargı, yönetişimin birincil aktörleri arasında ortaya çıkan uyuşmazlıkları çözüme kavuşturarak politika sürecinin sekteye uğramasının da önüne geçmektedir.