Bireysel ve takım sporları yapanların kişilik faktörü analizi (Cattel'in 16 kişilik faktörü envanteri ile üst düzey sporcular üzerinde bir araştırma)

ÖZET Araştırmanın amacı; Bireysel ve takım sporları yapan üst düzey [Uluslar arası yarışmalarda derece alan, ülkesinin olimpiyat takımına katılan, ulusal yarışmalarda ülkesini temsil eden, milli takım kamplarına çağırılan, üst kategoride yarışan ve ülkesinde ilk beş sporcu yada takım arasında yer alan sporcular (Deborah, Ewing, & Ewing,1987) (10)] erkek ve kadın sporcuların kişilik niteliklerine ilişkin temel faktörleri ortaya koymak ve ayrıca mevcut bu faktörlerle ilişkili olabileceği düşünülen öğrenim durumu, meslek, gelir düzeyi, ilgilenilen spor branşı ve aile yapısı ile olan ilişkisini belirlemektir. Araştırmaya yaşları 16-56 arasında değişen ve 2004 yılında Manisa îlinde gerçekleştirilen Havalı Tabanca ve Tüfek Türkiye Şampiyonasına ve Yivli Silahlar Türkiye Şampiyonasına katılan üst düzey Atıcılar ( 57 sporcu), İzmir İlinden üst düzey Basketbolcular (18 sporcu), Aydın İlinden üst düzey Voleybol (17 sporcu) ve Hentbolcular (11 sporcu), ayrıca yine 2004 yılında İstanbul' da yapılan Judo (26 sporcu) ve Güreş (15 sporcu) Milli Takım Kampına katılım gösteren sporcular ile diğer spor branşları adı altında Teakwan-do, Atletizm, Bilardo ve Cimnastik sporu yapan (7 sporcu) toplamda ise 141 kadın (53) ve erkek (88) üst düzey sporcuya 16 Kişilik Faktörü Envanteri (16 KFE) ve Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. 16 KFE' nin alt ölçekleri ile takım sporları yapan üst düzey erkek sporcular (TSÜES )ve bireysel spor yapan üst düzey erkek sporcular (BSÜES) arasında yapılan T-testi sonucunda Faktör (A) için 0,01 düzeyinde, Faktör (B) için 0,05 düzeyinde, Faktör (G) için 0,05 düzeyinde,ve Faktör (Q4) için 0,05 düzeyinde anlamlı fark tespit edilmiştir. Buna karşın Faktör (C, E, F, H, I, L, M, N, O, Qı, Q2 ve Q3) için 0,05 düzeyinde fark tespit edilememiştir. 16 KFE' nin alt ölçekleri ile takım sporları yapan üst düzey kadın sporcular (TSÜKS) ve bireysel spor yapan üst düzey kadın sporcular (BSÜKS) arasında yapılan T-testi sonucunda Faktör (A) için 0,05 düzeyinde anlamlı fark tespit edilmiştir. Buna karşın Faktör (B, C, E, F, G, H, I, L, M, N, O, Qı, Q2, Q3 ve Q4) için 0,05 düzeyinde fark tespit edilmemiştir.ÖZET (Devam Ediyor) 16 KFE' nin alt ölçekleri ile takım sporları yapan üst düzey erkek sporcular (TSÜES ) ve takım sporları yapan üst düzey kadın sporcular TSÜKS arasında yapılan T-testi sonucunda Faktör (I) için 0,01 düzeyinde anlamlı fark tespit edilmiştir. Buna karşın Faktör (A, B, C, E, F, G, H, L, M, N, O, Qh Q2, Q3 ve Q4) için 0,05 düzeyinde fark tespit edilememiştir. 16 KFE' nin alt ölçekleri ile bireysel sporlar yapan üst erkek sporcular (BSÜES) ve bireysel spor yapan üst düzey kadın sporcular (BSÜKS) arasında yapılan T-testi sonucunda Faktör (A) için 0,01 düzeyinde, Faktör (G) için 0,05 düzeyinde, Faktör (I) için 0,01 düzeyinde ve Faktör (O) için 0,01 düzeyinde anlamlı fark tespit edilmiştir. Buna karşın Faktör (B, C, E, F, H, L, M, N, Qı, Q2, Q3 ve Q4) için 0,05 düzeyinde fark tespit edilememiştir. 16 KFE' nin alt ölçekleri ile Aile Yapısı arasında yapılan T-testi sonucunda Faktör (A, B, C, E, F, G, H, I, L, M, N, O, Qı, Q2, Q3 ve Q4) için 0,05 düzeyinde fark tespit edilememiştir. 16 KFE' nin alt ölçekleri ile Branşlar arasında yapılan Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Tukey HSD- Post-Hoc testleri sonucunda Faktör (A) için 0,01 düzeyinde, Faktör (B) için 0,01 düzeyinde, Faktör (E) için 0,05 düzeyinde, Faktör (G) için 0,01 düzeyinde, Faktör (I) için 0,05 düzeyinde, Faktör (N) için 0,05 düzeyinde ve Faktör (Q4) için 0,05 düzeyinde anlamlı fark tespit edilmiştir. Faktör (C, F, H, L, M, O, Oj, Q2 ve Q3) için 0,05 düzeyinde fark tespit edilememiştir. 16 KFE' nin alt ölçekleri ile Öğrenim Düzeyleri arasında yapılan Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Tukey HSD- Post-Hoc testleri sonucunda Faktör (A, B, C, E, F, G, H, I, L, M, N, O, Qı, Q2, Q3 ve Q4) için 0,05 düzeyinde fark tespit edilememiştir. 16 KFE' nin alt ölçekleri ile Meslekler arasında yapılan Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Tukey HSD- Post-Hoc testleri sonucunda Faktör (A) için 0,01 düzeyinde, Faktör (E) için 0,05 düzeyinde ve Faktör (Q4) için 0,01 düzeyinde anlamlı fark tespit edilmiştir. Buna karşın Faktör (B, C, F, G, H, I, L, M, N, O, Oj, Q2 ve Q3 ) için 0,05 düzeyinde fark tespit edilememiştir.Ill ÖZET (Devam Ediyor) 16 KFE' nin alt ölçekleri ile Gelir Düzeyleri arasında yapılan Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Tukey HSD- Post-Hoc testleri sonucunda Faktör (A) için 0,05 düzeyimde, Faktör (C) için 0,01 düzeyinde, Faktör (E) için 0,01 düzeyinde, Faktör (G) için 0,05 düzeyinde, Faktör (N) için 0,05 düzeyinde ve Faktör (Q4) için 0,01 düzeyinde anlamlı fark tespit edilmiştir. Buna karşın Faktör (B, F, H, I, L, M, O, Qı, Q2, ve Q3 ) için 0,05 düzeyinde fark tespit edilememiştir. 16 KFE' nin alt ölçekleri ile arasındaki korelasyonlar, 16 KFE' nin alt ölçekleri ile bağımsız değişkenler arasındaki korelasyonlar ve bağımsız değişkenlerin kendi aralarındaki korelasyonlarının düşük düzeyde olduğu ve faktör analizine göre geliştirilen bir ölçek hakkındaki beklentilere uygun olarak faktör analizinden elde edilen alt ölçeklerin, hem bağımsız değişkenler hem de bağımsız değişkenlerin kendi aralarında binişik olmayıp genellikle birbirinden bağımsız ölçekler olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kişilik, Spor, Üst Düzey Sporcu, Takım Sporu, Bireysel Spor, 16 KFE