Birinci basamak sağlık çalışanlarının fonksiyonel gıdalar ile ilgili bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Beslenme kaynaklı kronik hastalıkların artması, bireyleri sağlıklı beslenmeye yöneltmiş ve fonksiyonel gıdalara olan ilgiyi artırmıştır. Bu çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık çalışanlarının fonksiyonel gıdalar ile ilgili bilgi ve tutumlarının değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Bu kesitsel çalışma Ekim 2024-Aralık 2024 tarihleri aralığında İstanbul ili Silivri ilçesindeki birinci basamak sağlık merkezinde görev alan sağlık çalışanları arasında gerçekleştirilmiştir. Örneklemi, 18-65 yaş aralığında değişen doktor, ebe ve hemşireden oluşan toplam 168 sağlık çalışanı oluşturmuştur. Veriler yüz yüze anket formu aracılığıyla gönüllülük esasına dayanarak toplanmıştır. Bulgular: Bu çalışmaya göre katılımcılar tarafından en fazla bilinen fonksiyonel besinlerin probiyotik ve prebiyotik içeren gıdalar (%92,2), kurubaklagiller (%85,1), sarımsak (%83,3) olduğu saptanmıştır. En az bilinen fonksiyonel gıdalar ise bitki sterolleri ve bitki stanol esterleri içeren modifiye margarin ürünleri (%80,4), düşük sodyumlu besinler veya sodyum içermeyen gıdalar (%70,3), vitamini arttırılmış meyve suyu olduğu (%65,5) saptanmıştır. Mesleklere göre fonksiyonel besin tanımını tanıma, fonksiyonel besinler, tanımlama, önerme ve sağlık üzerine etkisi konusunda anlamlı bir ilişki bulunmazken (p>0,05), fonksiyonel gıdalar ile ilgili bilgi düzeyinin ebe grubunda doktor ve hemşire gruplarına göre daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Önerilen ürünler arasında sırasıyla en yüksek yüzdeliğe sahip olan gıdalar probiyotikli ürünler (%35,7), balık (%32,7) ve lif içeriği arttırılmış gıdalardır (%29,7). Fonksiyonel gıda önerilerinin yapılmasında en sık göz önüne alınan özellik, sindirim sistemini düzenleme (%53,5) etkisidir. Bunu takiben, kilo vermeye yardımcı olma (%50,5) ve kanser riskini azaltma (%47,6) özellikleri önemli birer kriter olarak öne çıkmaktadır. Sonuç: Bu çalışma İstanbul ili Silivri ilçesinde gerçekleştirilen nispeten İstanbul merkezine uzak bir ilçede gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada yer alan sağlık çalışanlarından doktor, ebe ve hemşire gruplarının genel olarak fonksiyonel gıda bilgi düzeyinin yüksek ancak topluma bilgi aktarımı konusunda daha kısıtlı olduğu saptanmıştır. Özellikle ebe grubunun doktor ve hemşirelere kıyasla fonksiyonel gıda bilgi düzeyinin düşük olduğu saptanmıştır. Birinci basamak sağlık çalışanları fonksiyonel gıdalar ile ilgili afiş, workshop ve broşür gibi aracılar kullanarak toplum bilgilendirmesi yapması konusunda desteklenebilir. Konuya ilişkin ileri düzeyde araştırmalar yapılması ve daha geniş kapsamlı örneklemler üzerinde çalışılması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Fonksiyonel gıda, sağlık çalışanları, beslenme, sağlık