Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Tek Parti Dönemi maarif/ milli eğitim şûralarında ilkokul programları (1920-1949)

Bu araştırma, Tek Partili dönemde Maarif/ Milli Eğitim Şûralarında ilkokul programlarının amaç boyutunda ele alınan kararlarını incelemek için hazırlanmıştır. Araştırmada "Türk Milli Eğitimi'nin temellerinin atıldığı Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi döneminde ve Tek Parti döneminde Maarif/Milli Eğitim Şûralarında ilkokul programlarının amaç boyutuna ilişkin alınan kararlar nelerdir?" sorusuna cevap aranmıştır. İlkokul Programlarının amaç boyutunu belirlemek için 1921 Maarif Kongresi İlkokul Programı, 1939 Birinci Maarif Şûrası İlkokul Programı, 1943 İkinci Maarif Şûrası İlkokul Programı, 1946 Üçüncü Milli Eğitim Şûrası İlkokul Programı ve 1949 Dördüncü Milli Eğitim Şûrası İlkokul Programı analiz edilmiştir. Tarama modeli ile desenlenen araştırma nitel bir araştırma özelliği göstermektedir. Araştırmada veriler doküman incelemesi tekniğiyle toplanmıştır. Araştırmada öncelikle 1921 Maarif Kongresi ile ilgili dokümanlar incelenmiş İlköğretim Programı ile ilgili alınan kararlar aktarılmıştır. Daha sonra Tek Parti döneminde toplanan Maarif/ Milli Eğitim Şûraları incelenmiş ve İlkokul Programı dâhilinde alınan kararlar aktarılmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Yapılan içerik analizi sonucunda; Maarif Kongresi, Birinci ve İkinci Maarif Şûraları ve Üçüncü ve Dördüncü Milli Eğitim Şûralarında yer alan ilkokul programlarının amaçlarına ilişkin ifadeler; "Bireysel", "Toplumsal Yaşam", "Vatanseverlik", "Tarih ve Kültür", "Ekonomi ve Kalkınma", "Vatandaşlık" ve "Doğal ve Fiziki Çevre" olmak üzere yedi kategori altında toplanmıştır. Bu yedi kategoriyle ilgili ifadelerin sırasıyla en çok Dördüncü Milli Eğitim Şûrasında (62), ikinci olarak İkinci Maarif Şûrasında (25), üçüncü olarak Birinci Maarif Şûrasında (12), dördüncü olarak Maarif Kongresinde (4) ve son olarak Üçüncü Milli Eğitim Şûrası (3) yer aldığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: İlkokul programı, şûra, eğitim.