Bitki boyaları ile boyanan ahşap malzemenin hızlandırılmış yaşlandırma ortamında renk değişim değerlerinin belirlenmesi

Bu araştırmada, çeşitli ağaç ve bitki ekstraktlarından, doğal boyama maddelerinin elde edilmesi ve bu boyaların çeşitli odun türlerine uygulanmasıyla, boyalı numunelerin ?Hızlandırılmış yaşlandırma (Accelerated weathering)? deneyine tabi tutularak renk değişim değerlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda odun türleri olarak; sarıçam (Pinus sylvestris L.), doğu kayını (Fagus orientalis Lipsky) ve saplı meşe (Quercus robur) odunlarından elde edilen deney örnekleri kullanılmıştır. Boyar ekstraktlarda ise, odun ve otsu esaslı bitkilerden; pinar (qercus aucheri), palamut (quercus robur), Anadolu kestanesi (Castanea sativa) ve sarıot (Boreova orientalis) kullanılmıştır. Bu ekstraktların ahşabın yüzeyine tutunmasını sağlamak ve boyanın rengini sabitlemek için; demir sülfat ( ), alüminyum sülfat ( ) ve sirke mordanları kullanılmıştır.Boya maddelerinin elde edilmesinde 100 cc suya, 17 gr bitki kullanılmıştır. Mordanlı ekstraktlarda ise; % 3 , % 5 ve % 10 sirke kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen boya çözeltileri mordanlı ve mordansız olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Uygulamaya hazır hale gelen boyar ekstraktlar, 75x150x5 mm boyutlarında hazırlanan deney örneklerine, fırça yardımıyla 2 kat tatbik edilmiştir. Hızlandırılmış yaşlandırma aşaması öncesi renk ölçümü için, portatif bir renk okuyucu olan, Minolta CR ? 10 cihazı ile renk değerleri belirlenmiştir. Belirlenen renk değerleri ISO 2470 standartlarında belirtilen koordinatlara (Commission International de I'Eclaireage-CIELAB_1976) göre sınıflandırılmıştır. Boyalı örnekler hızlandırılmış yaşlandırma cihazına yerleştirilip 100, 200, 300 saat olmak üzere standardına göre hızlandırılmış yaşlandırma ortamına maruz bırakıldıktan sonra, her periyotta renk ölçümü yapılmıştır. Renklerde meydana gelen değişikliklerin ?Toplam Renk Değişim Değerleri ( )? hesaplanmıştır.Sonuçlara göre; kestane boyasının, mordansız olarak doğu kayın odunu deney örneklerine uygulanmasında en düşük renk değişim değeri elde edilmiştir. Doğal mordan olarak kullanılan sirke ise, kestane boyası ile sarıçam odunu deney örneklerine uygulanmasında en düşük renk değişim değerlerini vermiştir. Demir sülfatın ( ) renk değişim değeri en düşük çıkan uygulaması ise, pinar boyasının sarıçam odunu deney örneklerine tatbik edildiği uygulamadır. Alüminyum sülfat ( ) genellikle bütün uygulamalarda renk değişimi en yüksek mordan türü olarak gözlemlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Doğal boyalar, hızlandırılmış yaşlandırma, mordan, UV, üst yüzey malzemeleri.