Bitlis manileri üzerine tematik bir inceleme

Bu çalışma, Bitlis yöresine ait mânileri derlemek, sınıflandırmak ve kültürel bağlamda incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Türk halk edebiyatının sözlü anlatım türlerinden biri olan mâniler, toplumun duygu, düşünce, değer yargıları ve gündelik yaşamına ışık tutan önemli halk ürünlerindendir. Bitlis, zengin tarihi geçmişi, çok katmanlı kültürel yapısı ve coğrafi konumu itibarıyla halk edebiyatı ürünlerinin yoğun biçimde yaşatıldığı yörelerden biridir. Bu bağlamda tezde, Bitlis mânilerinin tematik yapısı, yapısal özellikleri, işlevleri ve kuşaklar arası aktarımı üzerinde durulmuştur. Çalışmamızda öncelikle Bitlis merkez ve bağlı ilçelerde saha araştırmaları yapılarak, sözlü ve yazılı kaynaklardan mâniler derlenmiş; ardından bu mâniler aşk, kadın, inanç vb. temalar etrafında sınıflandırılmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde, Doğu Anadolu'nun kadim şehirlerinden biri olan Bitlis ili ile ilgili tarihi, kültürel ve coğrafi özellikleri aktarılmaya çalışılmıştır. Birinci bölümde mâni türü ve Bitlis'te mâni okuma geleneği; İkinci bölümde ise Bitlis mânilerinin tematik yönden incelemesi yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise sembolik açıdan Bitlis mânileri incelenmiştir. Çalışma yapılırken mâniler hem tematik açıdan hem de sembolik değer açısından ele alınmıştır.