Biyoçeşitlilik konusunda STEM eğitimi modülünün geliştirilmesi ve değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı, beşinci sınıf öğrencilerinde Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre bağlantılarına sahip sosyobilimsel bir konu olan biyoçeşitlilik konusunu ele alarak STEM eğitimi uygulamalarının yer aldığı bir modül geliştirmek ve değerlendirmektir. Mühendislik tasarım sürecini takip ederek yapılan uygulamaların bilişsel başarıları, 21. yy. öğrenme ve yenilenme becerileri, yaratıcı problem çözme becerileri, STEM okuryazarlığı yetenekleri ve mühendislik tasarım süreci davranışları açısından öğrencilerin gelişiminde yarattığı etki incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen Aydın ili Çine ilçesinde taşımalı eğitim veren bir köy okulunda öğrenim gören 19 ortaokul 5. sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden iç içe geçmiş karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri Beceri Temelli Biyoçeşitlilik Başarı (BETBİB) Testi-1 (çoktan seçmeli), Beceri Temelli Biyoçeşitlilik Başarı (BETBİB) Testi-2 (açık uçlu), 21. Yüzyıl Öğrenme ve Yenilenme Becerileri Ölçeği ve Yaratıcı Problem Çözme Envanteri ile toplanmıştır. Araştırmanın nitel verileri STEM okuryazarlığı (SOY) yarı yapılandırılmış gözlem formu, mühendislik tasarım süreci (MTS) yarı yapılandırılmış gözlem formu, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve biyoçeşitlilik STEM eğitimi modülü grup fasikülleri ile toplanmıştır. Araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesinde nicel veriler için bağımlı örneklemler t-testi ve korelasyon analizi, nitel verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında, ortaokul beşinci sınıf öğrencilerinin biyoçeşitlilik STEM eğitimi modülü sonrası uygulanan BETBİB Testi-1, BETBİB Testi-2, 21. Yüzyıl Öğrenme ve Yenilenme Becerileri Ölçeği ve Yaratıcı Problem Çözme Envanteri sonuçları eğitim öncesi sonuçlarına göre anlamlı bir fark oluştuğu tespit edilmiştir. Eğitim süreci boyunca yapılan ders gözlemleri, gözlemci notları, eğitim sonunda yapılan görüşmeler ve biyoçeşitlilik STEM eğitimi modülü grup fasikülleri (etkinlik kağıtları) incelenmiştir. Araştırma sonunda öğrencilerin STEM okuryazarlığı (SOY) yeteneklerinin, mühendislik tasarım süreci davranışlarının geliştiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca öğrencilerin STEM uygulamaları, tasarım yapma, bütüncül düşünme, araştırma yapma, yaptıkları tasarımları sunma, iletişim, işbirliği, problem çözme, akademik becerilerin gelişmesi ve bir konuda birden çok fikir üretme ve yaratıcılık açısından gelişim sağladıkları tespit edilmiştir. Yaşadığı çağa uyum sağlayabilen bireyler yetiştirebilmek için öğrencilerde STEM okuryazarlığının geliştirilebilmesi için STEM uygulamalarına ağırlık verilmesi gerektiği belirtilmiş, okullarda STEM uygulamalarının uygulanabilirliğine dönük önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: STEM Eğitimi, biyoçeşitlilik, mühendislik tasarım süreci, 21. yy. becerileri, STEM okuryazarlığı