The effects of biophilic design elements on user experience: a case study of maçka park

Hızla ivme kazanan kentleşme tarihi, insan yaşamını derinden dönüştürmüş ve insanlar ile doğa arasındaki bağın giderek zayıflamasına neden olmuştur. Bu durum, fiziksel ve ruhsal sağlığı olumsuz etkileyerek doğaya olan ihtiyacı artırmaktadır. Bu bağlamda, biyofilik tasarım, kentsel ortamlarda giderek azalan doğa deneyimini zenginleştirmek ve insanların yapılı çevre içinde doğa ile daha anlamlı bağlantılar kurmasını sağlamak amacıyla metodolojik bir müdahale olarak sunulmaktadır. Bu araştırmanın amacı, İstanbul'un Şişli ilçesinde bulunan Maçka Parkı'nın vaka çalışması aracılığıyla biyofilik tasarım öğelerinin kullanıcı deneyimleri üzerindeki etkilerini incelemektir. Çalışma, kamusal alanlarda biyofilik tasarım bileşenlerinin etkisini hem mekansal hem de kullanıcı perspektifinden kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Bu tür unsurların, kullanıcıların uzun süre vakit geçirdikleri alanlarda daha yaygın olarak bulunduğu ve bu özelliklerin mekansal düzeninin kullanıcı davranışını şekillendirmede etkili bir rol oynadığı öne sürülmektedir. Kullanıcı düzeyinde ise, park kullanıcılarının biyofilik tasarım unsurlarını nasıl algıladıkları ve bu özelliklerin deneyimlerini nasıl şekillendirdiği üzerinde durulmaktadır. Gözlemsel çalışmalar, kapsamlı bir literatür taraması ve 77 katılımcıyla yapılan anketler, biyofilik unsurların varlığının kullanıcı memnuniyetini artırdığını ortaya koymaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, kullanıcı memnuniyetini önceliklendiren ve biyofilik tasarım ilkelerini benimseyen kamu parkı tasarım uygulamaları için rehberlik sağlamaktır. Araştırma, biyofilik tasarımın mekanlara sadece estetik değer katmakla kalmayıp, kullanıcıların fiziksel ve zihinsel refahını iyileştirmeye de aktif olarak katkıda bulunduğunu göstermeyi amaçlamaktadır. Bulgulara dayanarak, biyofilik tasarımın kullanıcı memnuniyetini artırmada önemli bir rol oynadığı ve bu yaklaşımla tasarlanan kamusal alanların bireylerin doğa ile yeniden bağlantı kurmasını kolaylaştırdığı vurgulanmaktadır. Bu çalışma ayrıca, kullanıcı odaklı tasarım ilkelerine öncelik veren ve mimarlık alanında çevre dostu bir tasarım felsefesini teşvik eden bir vizyon sunmayı amaçlamaktadır. Araştırma sonuçlarına dayanarak, biyofilik tasarımın kamusal alanlara entegre edilmesinin kullanıcıların fiziksel ve psikolojik refahını artıracağı ve daha sürdürülebilir kentsel ortamların geliştirilmesine katkıda bulunacağı öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: Biyofilik Tasarım, Duyusal Deneyim, Kentsel Parklar, Kentsel Yeşil Alanlar, İnsan-Doğa Etkileşimi